Ամեն ժամանակ իր արժեքներն ունի…
У каждого времени свои ценности…
Կարդալ հրատարակչի կայքումԱրհեստական բանականության օգնությամբ թարգմանություն։ Ստորև հասանելի է բնագիրը՝ համեմատության համար։
(Թե ինչպես Շահումյանի գրավումը կանխվեց՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նստաշրջանի նիստի դադարեցման շնորհիվ)
«Առավոտ» թերթում հրապարակված «Ինչպես բացվեց Սադախլոյի անցակետը, և վրացական հացահատիկը հասցվեց Հայաստան» հարցազրույցը լայն արձագանք ստացավ, իսկ դրանում առաջին անգամ հնչեցված փաստերը լրագրողական հետաքննության դրդեցին։ Մասնավորապես մեզ հետաքրքրեց հարցազրույցի այն հատվածը, որը կապված էր անկախ իրավապաշտպան, քաղաքական վերլուծաբան Արբակ Խաչատրյանի հետ։
Ճանապարհային ոստիկանության նախկին պետ, ոստիկանության գնդապետ, պահեստազորի սպա Սահակ Սալնազարյանի առավելագույնս քողարկված ու նկատելիորեն «ժլատ» պատմությունը դրդեց կրկին դիմել նրան՝ նորաստեղծ Հայաստանի այդ տարիների պատմության անծանոթ էջերի որոշ մանրամասներ ճշտելու հույսով։
«Առավոտ» թերթին տված հարցազրույցում Դուք խոսում եք պատմական կարևորություն ունեցող իրադարձությունների մասին։ Ուշագրավ է, որ դրանցում ներգրավված են անկախ Հայաստանի առաջին տարիների կյանքում կարևոր դեր ունեցած անձինք, որոնց մասին մինչև այսօր երբեք չի հիշատակվել։
Ի տարբերություն «բեմում» գտնվող հայտնի դերակատարների՝ նրանց անունները մամուլում երբեք չեն շրջանառվել։ Հետաքրքիր է՝ ինչո՞ւ որոշեցիք անցյալը հիշել միայն տասնամյակներ անց։ Ինչո՞ւ հենց հիմա։ Դա պայմանավորվա՞ծ է ներկայիս ներքաղաքական իրավիճակով։
Ինչո՞ւ հիմա… Հիմա, որովհետև մեր երկիրը կրկին հայտնվել է լուրջ փորձությունների շեմին։ Այժմ, երբ աշխարհն անցել է անորոշության փուլ, երբ Հայաստանի առջև կանգնած են կարևորագույն ներքին ու արտաքին խնդիրներ, և ըստ էության հարցականի տակ է հենց նրա գոյությունը, առավել քան երբևէ կարևոր է խոսել ոչ թե «ֆիլմերի հերոսների», այլ իսկական «խաչակիրների» մասին։ Մարդկանց, որոնց առաքելությունն իրականում մեր երկրին բոլոր հնարավոր ու անհնարին եղանակներով աջակցելն է, այլ ոչ թե անուն վաստակելն ու դրա հաշվին շահաբաժիններ ստանալը։ Այդպիսին է Արբակ Խաչատրյանը։
Ծանր 90-ականներին նրա ձեռնարկած մի քանի քայլերի շնորհիվ մենք կարողացանք ելք գտնել անհույս թվացող իրավիճակներից։
Եվ այսօր, երբ ծանր ժամանակներ են ոչ միայն Հայաստանի, այլ ամբողջ աշխարհի համար, նա նորից գործում է։ Ուզում եմ ընդգծել, որ ոչ մի իշխանության, այդ թվում՝ ներկայիս, «մարդը» չլինելով՝ նրան միշտ հաջողվում է միջպետական մակարդակով լուծել Հայաստանի համար հրատապ խնդիրները։ Նույնը նա անում է նաև հիմա։
Նրա անմիջական մասնակցությամբ արդեն երկրորդ տարին աշխատանք է տարվում Հայաստանի, Ռուսաստանի Դաշնության ու Վրաստանի մտավորական շրջանակների միավորման ուղղությամբ, որն արդեն իր արդյունքներն է տալիս։
Օրինակ՝ Վրաստանի գիտության, արվեստի ու մշակույթի շուրջ 400 գործիչներ օրերս հավաքի ժամանակ հայտարարեցին կորոնավիրուսային վարակից տուժող Հայաստանին բոլոր միջոցներով աջակցելու պատրաստակամության մասին։
Կարծում եմ՝ քչերին է հայտնի անցյալ տարի Թբիլիսիում «Նոր սերունդը հանուն խաղաղության» կարգախոսի ներքո անցկացված համաժողովը՝ նվիրված Հարավային Կովկասում կայունությանը։ Դրան, Հայաստանի, Վրաստանի ու Ադրբեջանի երիտասարդական կազմակերպություններից բացի, մասնակցել են ՄԱԿ-ի, ԱՄՆ-ի և Գերմանիայի ներկայացուցիչները։ Այս համաժողովի գաղափարն ու նախաձեռնությունը ևս պատկանում են Արբակ Խաչատրյանին… բայց նա դա չի գովազդում։
Իսկ ես համոզված եմ, որ պետք է խոսել նման մարդկանց մասին։ Կպատմեմ ևս մի քանի փաստ նրա կենսագրությունից։
— Եթե պատմեք…
— Ի՞նչ պատմեմ… Թե ինչպես ռուս ընկերների աջակցությամբ, երբ դեռ չկար «օլիգարխ» հասկացությունը, մեքենաներ նվիրեց Հայաստանի նորաստեղծ Ճանապարհային ոստիկանությա՞նը։ Կամ թե ինչպես նրա աջակցությամբ հայրենիք վերադարձան կիրովականցի 11 ոստիկաններ, որոնք հայ-ադրբեջանական սահմանին ձերբակալվել էին ԽՍՀՄ զորքերի կողմից, հանձնվել Ադրբեջանին ու որակվել որպես գրոհայիննե՞ր։ Մոսկվայի «Սևաստոպոլ» հյուրանոցում հանդիպելով ԽՍՀՄ դատախազության բարձրաստիճան պաշտոնյաներին՝ Արբակ Խաչատրյանը նրանց միջոցով կազմակերպեց հատուկ քննչական խմբի ուղարկումը Բաքու։ Ի վերջո այդ խմբին հաջողվեց համոզել Ադրբեջանի դատախազությանը՝ հայաստանցի 11 ոստիկանների գործը փոխանցելու հայկական կողմին։ Պետք էր տեսնել տղաների արձագանքը, երբ խորհրդային քննչական կոմիտեից իմացան, որ վերադարձվելու են հայրենիք… Հունիսի 22-ին, Արբակի զանգից հետո, Ղազախի անցակետում, ես այն ժամանակ դասակի հրամանատար էի, դիմավորեցինք մեր ոստիկաններին։
Իմ հարցազրույցներից մեկում արդեն պատմել եմ Իզմիրի երկաթուղու պայթեցման ու Վրաստանի պահուստային ֆոնդից Հայաստան առաջին անհրաժեշտության ապրանքների և ցորենի ներկրման մասին։ Իսկ թե ում շնորհիվ պատերազմի տարիներին հաջողվում էր ադրբեջանաբնակ Մառնեուլիի շրջանով ցորեն հասցնել Հայաստան, կարող եք հարցնել այդ տարիների Մառնեուլիի շրջանի պրեֆեկտ Նոդար Մումլաձեին։
(Հետևելով նրա խորհրդին՝ կապվում եմ Նոդար Մումլաձեի հետ։ Խմբ․)
«Եթե Արբակն ու Մամուկան՝ Իլյա Գվարիշվիլին, չլինեին, սարսափում եմ մտածել, թե ինչ կարող էր պատահել Մառնեուլիով Հայաստան տեղափոխվող բեռներին»։
Բացառապես նրանց հեղինակության շնորհիվ էր հաջողվում հացահատիկը հասցնել Հայաստան։ Ավելին ասեմ՝ առանց Մամուկայի ու Արբակի միջամտության պայթեցված կամուրջը չէր վերականգնվի։ Հացահատիկով բեռնված էշելոնում Մամուկան գիշեր ու ցերեկ էր անցկացնում։ Ճիշտ է՝ Հայաստան հացահատիկ ուղարկելու հարցում ես էլ դեր ունեի, բայց իմ ներդրումը այս տղաների արածի համեմատ շատ համեստ է։
Ափսոս, որ այսօր չկան Շևարդնաձեն ու Սիգուան՝ Վրաստանի նախկին նախագահն ու վարչապետը․ նրանք շատ բան կարող էին պատմել Արբակի մասին, — ավարտեց իր խոսքը Մումլաձեն՝ 1992–1995 թվականներին Մառնեուլիի շրջանի գամգեբելին՝ պրեֆեկտը։
— Վերադառնանք մեր զրույցի շարունակությանը։
Իհարկե։ Չեմ կարող չպատմել, որ երբ Հայաստանում հացն ամբողջությամբ վերջացել էր, Արբակին հաջողվեց կազմակերպել ու Հայաստան հասցնել հացահատիկով բեռնված 150 «Կամազ»։ Դա Վրաստանի «անձեռնմխելի պաշարն» էր։
Արբակը դիմել է Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանին՝ առաջարկելով ծառայությունների ճանաչման նշանով քաղաքի փողոցներից մեկը անվանակոչել Իլյա՝ Մամուկա Գվարիշվիլիի անունով, որը 1992–2003 թվականներին զբաղեցրել է Վրաստանի նախարարական կաբինետի վարչական մարմինների բաժնի պետի պաշտոնը։
Արբակ Խաչատրյանի մասին ոչինչ ասած չենք լինի, եթե չնշենք նրա դերը Հայաստանի համար ևս երկու բախտորոշ իրավիճակներում։ Առաջինը ԽՍՀՄ զինված ուժերի հատուկ ստորաբաժանումների մուտքի ու ուժային գործողությունների կանխումն է Շահումյանում։ Այս հարցում Արբակ Խաչատրյանի դերն անվիճելի է։ Հենց նրա միջնորդությամբ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի անդամ, ԼՂԻՄ հարցով միութենական դիտորդական-վերահսկողական հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Ֆոտեևը կապվեց ԽՍՀՄ զինված ուժերի վերջին նախարար, մարշալ Շապոշնիկովի հետ, և տեղի ունեցավ անհավանականը։ Շահումյան ներխուժելու պատրաստ զորքերը հետ քաշվեցին… Պատկերացնո՞ւմ եք՝ դա հնարավոր դարձավ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նստաշրջանի նիստի դադարեցման ու Շապոշնիկովին զանգահարելու շնորհիվ։
Իսկ Ղարաբաղյան պատերազմի վճռական օրերին զենքով մինչև վերջ բեռնված վեց «Բոինգները»… Կբերեմ միայն հանրապետության առաջին նախագահի խոսքերը․ «Արցախում պետք է կանգնեցնել Արբակի ոսկե կիսանդրին»։ Երբ Արբակին փոխանցեցին նախագահի խոսքերը, նա միայն քմծիծաղ տվեց։
Ավելին ասել չեմ կարող, իրավունք չունեմ։
Հ․Գ․ 1
Այսօր՝ աշխարհում մոլեգնող կորոնավիրուսի համաճարակի պայմաններում, Արբակ Խաչատրյանն զբաղվում է տարածաշրջանային լուրջ ծրագրի իրագործմամբ։ Այն կենսական նշանակություն ունի Իրանի, Հայաստանի ու Վրաստանի համար «փակ սահմանների» հարցը լուծելու առումով։
Զուգահեռաբար, առանց պետական որևէ աջակցության, աշխատանքներ են տարվում մշակութային աննախադեպ ծրագրեր իրականացնելու ուղղությամբ, որոնցում ներգրավված են արվեստի նշանավոր գործիչներ Հայաստանից, Վրաստանից, Ռուսաստանից ու Արևմուտքից։
Իմացանք նաև, որ Արբակ Խաչատրյանի իրավահաջորդները՝ կինն ու որդին, պատրաստվում են երկու հայց ներկայացնել՝ մեկը Հայաստանում, մյուսը Ռուսաստանում։ Խաչատրյանների փաստաբանը մեկնաբանեց, որ խոսքը տարիներ շարունակ կատարված ապօրինությունների կծիկը քանդելու և արդարությունը վերականգնելու մասին է։
90-ականներին Հայաստանի առաջին դեմքերի իմացությամբ սկսվեց Արբակ Խաչատրյանին ամեն գնով չեզոքացնելու գործընթացը։ Նրան մի քանի անգամ կալանավորեցին։ Օրենքի աղաղակող ոտնահարմամբ Խաչատրյանների ընտանիքից խլեցին ամբողջ ունեցվածքը։ Փաստաբանների համաձայն՝ իրենց տրամադրության տակ գտնվող փաստաթղթերը միանշանակ բավարար ապացուցողական հիմք են ընտանիքին հասցված նյութական ու բարոյական վնասը հատուցելու համար։ Նաև ընդգծվեց, որ տասնյակ միլիոնավոր դոլարներով հաշվվող հատուցումը պետությունը չի կրելու։ Հայցի պահանջները բավարարելու են Հայաստանի նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաները, որոնք մասնակցել են Խաչատրյանների ունեցվածքի օտարմանը։
Ոչ պակաս աղմկահարույց կլինի Ռուսաստանի Դաշնության իշխանությունների դեմ ներկայացվելիք հայցը։ 2003 թվականին Հայաստանի իշխանությունները՝ երկրի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի անունից, ՌԴ Անվտանգության դաշնային ծառայությանը՝ ՖՍԲ-ին, կիսապաշտոնական նամակ ուղարկեցին՝ խնդրելով լուծել ՌԴ նախագահի մարդու իրավունքների հանձնակատարի խորհրդականի պաշտոնը զբաղեցնող անձի հարցը։ Նամակին ծանոթացվեց նաև ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը՝ compromat.ru, iz.ru, argumenti.ru։
Ընդգծենք՝ այն ժամանակ Հայաստանում նախագահական ընտրություններ էին, և ընդդիմության միավորման դեպքում Ռոբերտ Քոչարյանը երկրորդ ժամկետով նախագահ վերընտրվելու ոչ մի հնարավորություն չէր ունենա։ Իսկ Խաչատրյանը զգալի ազդեցություն ուներ երկրի ներքաղաքական գործընթացների վրա։
Ռուսաստանի հատուկ ծառայություններին ուղարկված նամակներում Խաչատրյանին չեզոքացնելու փաստարկները, թեև հիմա ժպիտ են առաջացնում, շատ խոսուն են․ «Արբակ Խաչատրյանը Տիգրան Նաղդալյանի սպանության կազմակերպիչն է, Ուսամա բին Լադենի ու իսլամիստ ծայրահեղականների մեծ ընկերն է, չեչեն գրոհայիններին մատակարարել է «Իգլա» զենիթահրթիռային համալիրներ», և ֆանտաստիկայի ժանրից բազմաթիվ այլ «տվյալներ»։
2003 թվականին Արբակ Խաչատրյանին ձերբակալեցին․ 2,5 տարի նա անցկացրեց տխրահռչակ «Լեֆորտովո» քննչական մեկուսարանում։ Ամենահետաքրքիրն այն է, որ 2007 թվականին նա վերականգնվել է ՌԴ Մարդու իրավունքների հանձնակատարի խորհրդականի պաշտոնում, բայց հրաժարվել է աշխատել ու սեփական ցանկությամբ ազատվել աշխատանքից․ փաստաթղթերը կան։ Վերջում ավելացնենք՝ Ռուսաստանում նրա ապօրինի կալանավորման ու հասցված նյութական և բարոյական վնասների հատուցման հարցերով զբաղվել է հայտնի ռուս փաստաբան Վլադիմիր Լևինը։
Հ․Գ․ 2
Մեկնաբանությունների ակնկալիքով դիմեցինք Արբակ Խաչատրյանին։
Դատական հայցերի վերաբերյալ նա միայն հակիրճ նշեց, որ տասնյակ տարիներ թալանված Հայաստանի բյուջեի պայմաններում չի կարող թույլ տալ հայցն ուղղել պետության դեմ։
«Ո՞ւր է բյուջեն, որ մի բան էլ պետությունից հատուցում պահանջեմ», — նշեց նա։
Ինչ վերաբերում է Հայաստանի նոր իշխանությունների հետ համագործակցությանը, իրավապաշտպանն ընդգծեց․ «Իհարկե, ոգևորող է, որ երկրի ներկայիս իշխանությունը կոռուպցիայով արատավորված չէ։ Բայց արդյո՞ք դա բավարար է երկրի առաջընթացի համար։
Հայաստանի նախորդ ղեկավարներն էլ էին այդպիսին, երբ եկան իշխանության։ Ընդ որում՝ նրանք պատերազմով անցած տղաներ էին։ Բայց բոլորը տեսան, թե ինչպես փողն ու իշխանությունը նրանց այլասերեցին։ Հոշոտեցին երկիրը։
Իսկ այսօր իշխանության է եկել երիտասարդությունը, որը ո՛չ պատերազմ է տեսել, ո՛չ անգամ պատկերացնում է, թե դա ինչ է։ Նախորդներից նրանք ժառանգել են թալանված երկիր, ահռելի չափերի հասնող արտաքին պարտք ու խարխլված տնտեսություն։ Դիվանագիտական հարաբերությունների որևէ փորձ չունեն, և տեսնում ենք, թե ինչ սխալներ են թույլ տալիս աշխարհաքաղաքական կենտրոնների հետ հարաբերություններում»։
Հենց սկզբից Նիկոլ Փաշինյանին չհաջողվեց գնալ կառուցվածքային իրավական բարեփոխումների ուղիով։ Արդյունքում բանկերն ու ֆինանսական ռեսուրսները, դատական համակարգն ու ուժային կառույցները շարունակում են կառավարել «նախկինները»։ Այս կամ այն պաշտոնյային աշխատանքից ազատելը համակարգի բարեփոխում չի նշանակում։
Կարևորագույն պետական ինստիտուտները գործում են «նախկինների» գծած սխեմայով։
Անհասկանալի է նաև նոր իշխանությունների մեծամտությունը։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ պետության կառավարման հարցում առաջին չափանիշն այն է, թե «ով որքան է կողք կողքի քայլել»։
Մյուս կողմից՝ կորոնավիրուսը պարզապես երկիրը քանդում է բոլոր ուղղություններով։ Վարակվածների ու մահացածների թվի մասին կլռեմ։
Համաճարակի տնտեսական հետևանքները շատ շուտով զգացնել են տալու իրենց։
Ամենազարմանալին այն է, որ երբ առաջարկվում է կոնկրետ ծրագիր կամ տարբեր ոլորտների հարցերը լուծելու խորհուրդներ են տրվում, անմիջապես հանդիպում ես պաշտոնյաների «խանդին»։ Նրանց թվում է՝ իշխանությանն ես ձգտում կամ իրենց պաշտոնին հավակնում։ Կարծես ամեն մեկն իրեն Նապոլեոն է պատկերացնում։ Նույնիսկ չգիտեն, որ Նապոլեոնը կործանեց Ֆրանսիան՝ ժպտում է, խմբագրության նշում։ Այս «հիվանդությունը» բնորոշ է մեր բոլոր իշխանություններին։
Եվ ամենագլխավորը՝ աշխարհն այլևս նախկինը չի լինի։
Մեր աչքի առաջ փլուզվում են համաշխարհային ֆինանսական ու բանկային համակարգերը։ Փողն այլևս նախկին դերը չի խաղա, առաջին պլան է դուրս գալիս մարդկային կապիտալը․ ես այս մասին խոսում եմ ավելի քան տասը տարի։
Կա պատմական օրինաչափություն․ երբ մի կենտրոնը փլուզվում է, դրա փոխարեն մեկ ուրիշն է առաջանում։ Գուցե հիմա սա ծիծաղելի կամ անհավանական հնչի, բայց այդ նոր կենտրոնը կարող է դառնալ մեր տարածաշրջանը՝ Իրանի, Հայաստանի ու Վրաստանի եռամիասնությամբ։ Եթե, իհարկե, կարողանանք հաղթահարել աշխարհը պատած այս վարակը․ ես կորոնավիրուսը նկատի չունեմ…
Հիմա դուք ասեք՝ Հայաստանի նոր իշխանությունների հետ համագործակցելու ժամանա՞կն է, թե՞ ոչ։
Հրատարակչության կողմից․
Այս նյութը պատրաստելն իսկապես դժվար էր․ վերը նկարագրված յուրաքանչյուր դրվագ մի գրքի սյուժե է։ Իսկ Արբակ Խաչատրյանը կտրականապես դեմ է «փիառին»։ Սակայն մենք հետևողական կլինենք բոլոր պատմական դրվագները բացահայտելու ու հասարակությանը ներկայացնելու հարցում։
Որպես վերջաբան՝ մեջբերում Խաչատրյանից․ «Աշխարհի առաջնորդները, բնականաբար, ուզում են, որ իրենց երկրները զարգանան, ժողովուրդները լավ ապրեն։ Սակայն դա միշտ չէ, որ նրանց հաջողվում է, իսկ եթե հաջողվում էլ է, հաճախ ոչ ժամանակին։ Օրինակ՝ ՌԴ նախագահ Վ․ Վ․ Պուտինը՝ աշխարհի հեղինակավոր խոշոր առաջնորդներից մեկը, գերտերությունն ավելի քան քսան տարի կառավարելուց հետո վերջապես օրենսդրորեն ամրագրեց, որ պետական ծառայողը երկքաղաքացիության ու արտասահմանյան բանկային հաշիվների իրավունք չունի։
Իսկ Հայաստանի ղեկավարներին ու որոշ պաշտոնյաների նույն Պուտինն ավելի վաղ թույլ էր տալիս ունենալ ոչ միայն Ռուսաստանի քաղաքացիություն, այլև սեփականություն ու ռուսական առաջատար ընկերությունների բաժնետոմսեր։
Այնպես որ՝ ամեն ժամանակ ունի իր արժեքները»։
Արբակ Խաչատրյանն իր խոսքն ավարտեց երկրի միայն նախկին առաջնորդներին մշտապես մեղադրելը դադարեցնելու կոչով․ նրա կարծիքով՝ հիմնական մեղքը շրջապատի՝ «քամելեոնների» վրա է։ Պետք է պայքարել արատավոր համակարգերի ու դրանց հետևորդների դեմ։
scannews.am
Հարցազրույց
vakhtangmmargaryan
Համեմատել բնագրի հետ · Русский
(О том, как был предотвращен захват Шаумяна благодаря приостановлению заседания сессии Верховного Совета СССР)
Интервью “Как был открыт пропускной пункт в Садахло и грузинское зерно доставили в Армению”, напечатанное в газете “Аравот”, получило широкую огласку, а впервые озвученные в нем факты побудили к журналистскому расследованию. В частности, нас заинтересовала часть интервью, связанная с независимым правозащитником, политическим аналитиком Арбаком Хачатряном .
Максимально завуалированный и заметно «скупой» рассказ бывшего начальника дорожной полиции, полковника полиции, офицера запаса Саака Салназаряна , побудил вновь обратиться к нему в надежде уточнить некоторые подробности незнакомых страниц истории этих лет новообразованной Армении.
В интервью газете “Аравот” Вы говорите об исторически важных событиях. Примечательно, что в них задействованы лица, сыгравшие важную роль в жизни первых лет независимой Армении и о которых никогда не упоминалось вплоть до сегодняшнего дня.
В отличие от известных актеров, присутствующих на “сцене”, их имена никогда не распространялись в прессе. Интересно, почему Вы решили вспомнить прошлое лишь спустя десятилетия? Почему именно сейчас? Обусловлено ли это нынешней внутриполитической ситуацией?
Почему сейчас?.. Сейчас, потому что наша страна вновь очутилась на пороге серьезных испытаний. Сейчас, когда мир перешел в стадию неопределенности, когда перед Арменией встают важнейшие внутренние и внешние задачи, по сути стоит вопрос о самом ее существовании, как никогда, важно говорить не о “героях фильмов”, а о настоящих “крестоносцах”. О людях, миссия которых реально всеми возможными и невозможными способами поддерживать нашу страну, а не делать себе имя и зарабатывать на этом дивиденды. Это — Арбак Хачатрян.
В тяжелые 90-е годы благодаря нескольким шагам, предпринятым им, мы сумели найти выход из кажущихся безнадежными ситуаций.
И сегодня, когда наступили тяжелые времена не только для Армении, но и для всего мира, он снова действует. Хочу подчеркнуть, что, не являясь “человеком” ни одной власти (в том числе нынешней), ему всегда удается решать насущные для Армении проблемы на межгосударственном уровне. Он делает то же и сейчас.
При его непосредственном участии уже второй год ведется работа по объединению интеллектуальных кругов Армении, Российской Федерации и Грузии, которая уже дает свои результаты.
Так, около 400 деятелей науки, искусства и культуры Грузии заявили на днях на собрании о готовности поддержать всеми средствами страдающую от коронавирусной инфекции Армению.
Думаю, что немногим известно о конгрессе, проведенном в Тбилиси в прошлом году под лозунгом «Новое поколение за мир», посвященном стабильности в южно-кавказском регионе. В нем, кроме молодежных организаций Армении, Грузии и Азербайджана, приняли участие представители ООН, США, Германии. Идея и инициатива этого конгресса также принадлежит Арбаку Хачатряну…но он не афиширует это.
А я убежден, что нужно говорить о таких людях. Расскажу еще несколько фактов из его биографии.
— Если расскажете․․․
— Что же рассказать… О том, как при поддержке русских друзей, когда еще не было понятия “олигарх”, подарил машины только созданной Дорожной полиции Армении? Или о том, как при его поддержке, вернулись на родину 11 кироваканских полицейских, арестованных войсками СССР на армяно-азербайджанской границе, переданных Азербайджану и квалифицированных как боевики? Встретившись с высокопоставленными чиновниками Прокуратуры СССР в московской гостинице “Севастополь”, Арбак Хачатрян через них организовал отправку в Баку специальной следственной группы.
В итоге, этой следственной группе удалось убедить прокуратуру Азербайджана передать дело 11-ти армянских полицейских армянской стороне. Надо было видеть реакцию ребят, когда из советского следственного комитета они узнали, что будут возвращены на Родину… 22-го июня, после звонка Арбака, на посту Казаха (я в то время был командиром взвода) мы встретили наших полицейских.
В одном из своих интервью я уже рассказывал о подрыве Измирский железной дороги и о ввозе в Армению продуктов первой необходимости и пшеницы из резервного фонда Грузии. А благодаря кому в годы войны удавалось довезти в Армению пшеницу через заселенный азербайджанцами район Марнеули можете осведомиться у префекта Марнеульского района тех лет Нодара Мумладзе.
(Следуя его совету, связываюсь с Нодаром Мумладзе. Ред.)
“ Если бы не было Арбака и Мамуки (Илья Гваришвили) ужасаюсь от мысли, что могло бы быть с грузами, перевозимыми через Марнеули в Армению”.
Исключительно благодаря их авторитету удавалось доставить зерно в Армению. Скажу больше, без вмешательства Мамуки и Арбака, взорванный мост не был бы восстановлен. В эшелоне с зерном Мамука дневал и ночевал. Правда, в вопросе отправки зерна в Армению и я имел свою роль, но мой вклад по сравнению с тем, что сделали эти парни, очень скромный.
Жаль, что сегодня нет Шеварднадзе и Сигуа (бывший президент и премьер-министр Грузии), они многое могли бы рассказать об Арбаке, — завершил свою речь Мумладзе (гамбебели (префект) Марнеульского района в 1992-1995гг.)
— Вернемся к продолжению нашего разговора
Конечно. Я не могу не рассказать, когда в Армении полностью закончился хлеб, Арбаку удалось организовать и провезти в Армению 150 “КАМАЗов”, груженных зерном. Это был «неприкосновенный запас» Грузии.
Арбак обратился к мэру Еревана Айку Марутяну с предложением в знак признания заслуг присвоить одной из улиц города имя Ильи (Мамуки) Гваришвили, с 1992-2003гг. занимавшего должность начальника отделения административных органов министерского кабинета Грузии.
Про Арбака Хачатряна не сказано будет ничего, если не отметить его роль еще в двух судьбоносных для Армении ситуациях. Первая – предотвращение введения и проведения силовых действий особыми подразделениями ВС СССР в Шаумяне. Неоспорима роль Арбака Хачатряна в этом вопросе. Именно по его ходатайству член Верховного Совета СССР, председатель союзной наблюдательно-контрольной комиссии по вопросу НКАО Владимир Фотеев связался с последним министром ВС СССР, маршалом Шапошниковым и случилось невероятное. Войска, готовые к вторжению в Шаумян, сдали назад… Представляете, это стало возможным благодаря приостановлению заседания сессии Верховного Совета СССР и звонка Шапошникову.
А шесть “Боингов”, забитых до отказа оружием, в решающие дни Карабахской войны… Приведу только слова первого президента республики: “В Арцахе надо поставить золотой бюст Арбака”. Когда Арбаку передали слова президента, он лишь усмехнулся.
Большего сказать не могу, не имею права.
П.С.1
Сегодня в условиях бушующей в мире эпидемии коронавируса, Арбак Хачатрян занимается реализацией серьезнейшей региональной программы. Она имеет жизненное значение в решении вопроса “закрытых границ” для Ирана, Армении и Грузии.
Параллельно, без какой-либо государственной поддержки, проводятся работы для реализации беспрецедентных культурных программ, в которых задействованы выдающиеся деятели искусства из Армении, Грузии, России и Запада.
Еще мы узнал, что правопреемники Арбака Хачатряна – жена и сын, собираются подать два иска, один в Армении, другой – в России. Адвокат Хачатрянов прокомментировал, что речь идет о распутывании клубка беззаконий, творившихся годами, и восстановления справедливости.
В 90-ые с ведома первых лиц Армении, начался процесс нейтрализации Арбака Хачатряна любой ценой. Его несколько раз помещали под стражу. С вопиющим попранием закона у семьи Хачатрян отобрали все имущество. Согласно адвокатам, имеющиеся в их распоряжении документы – однозначно достаточная доказательная база для восстановления семье Хачатрян материального и морального ущерба. Также было подчеркнуто, что возмещение, исчисляемое десятками миллионов долларов, не будет нестись государством. Удовлетворять требования искового заявления будут бывшие высшие должностные лица Армении, участвовавшие в отчуждении имущества Хачатрянов.
Не менее громким будет иск, представленный в отношении властей Российской Федерации. В 2003 году власти Армении, в лице президента страны Роберта Кочаряна, направили в Федеральную службу безопасности РФ (ФСБ) полуофициальное письмо с просьбой решить вопрос человека, занимающего должность советника Уполномоченного по правам человека при президенте РФ. С письмом был ознакомлен также президент РФ Владимир Путин ( compromat.ru , iz.ru , argumenti.ru ) .
Подчеркнем, что в Армении тогда проходили президентские выборы и в случае объединения оппозиции, у Роберта Кочаряна не оставалось бы никаких шансов на переизбрание президентом на второй срок. А Хачатрян имел существенное влияние на внутриполитические процессы страны.
Доводы для нейтрализации Хачатряна в письмах, направленных спецслужбам России, хотя сейчас и вызывают улыбку, очень красноречивы: «Арбак Хачатрян – организатор убийства Тиграна Нагдаляна, он большой друг Усамы Бен Ладена и исламистских экстремистов, он поставлял чеченским боевикам зенитно-ракетные комплексы «Игла» и много иных «данных» из жанра фантастики.
В 2003-ем году Арабка Хачатряна арестовали, 2,5 года он провел в печально известном следственном изоляторе «Лефортово». Самое интересное, что в 2007 г. он был восстановлен в должности советника Уполномоченного по правам человека РФ, но отказался работать и уволился по собственному желанию (документы присутствуют). В конце добавим, что в России вопросами незаконного задержания, возмещением причиненного ему материального и морального ущербов занимался известный российский адвокат Владимир Левин.
П.С. 2
В ожидании комментариев мы обратились к Арабку Хачатряну.
По поводу судебных исков он лишь кратко отметил, что в условиях разграбленного в течение десятков лет бюджета Армении, он не может позволить направить иск против государства.
«Где бюджет, чтоб еще и возмещение требовать от государства?»,-отметил он.
Что касается сотрудничества с новыми властями Армении, правозащитник подчеркнул: «Конечно воодушевляет то, что нынешняя власть страны не замарана коррупцией. Но достаточно ли этого для прогресса страны?
Прежние руководители Армении тоже были такими, когда пришли к власти. К тому же они были парнями, прошедшими через войну. Но все увидели, как деньги и власть развратили их. Растерзали страну.
А сегодня к власти пришла молодежь, которая ни войны не видела, ни даже представления не имеет о том, что это такое. Они унаследовали от прежних разграбленную страну, внешний долг, достигающий чудовищных размеров и расшатанную экономику. Не имеют никакого опыта в дипломатических отношениях, и видим, какие ошибки допускаются в отношениях с геополитическими центрами.»
С самого начала Николу Пашиняну не удалось пойти по пути структурных правовых реформ. В результате, банками и финансовыми ресурсами, судебной системой и силовыми структурами продолжают управлять «бывшие». Увольнение того или иного чиновника с работы не означает реформы системы.
Важнейшие государственные институты действуют по схеме, начерченной «бывшими».
Непонятно также высокомерие новых властей. Создается впечатление, что в вопросе управления государством первым критерием является то, «кто сколько рядом прошагал».
С другой стороны, коронавирус просто разрушает страну по всем направлениям. Промолчу о количестве зараженных и умерших.
Экономические последствия эпидемии очень скоро дадут о себе знать.
Что самое удивительное, когда предлагается конкретная программа или даются советы для разрешения вопросов в различных областях, сразу натыкаешься на “ревность” чиновников. Им кажется, что ты посягаешь на власть или претендуешь на их должность. Кажется, каждый представляет себя Наполеоном. Даже не знают, что Наполеон погубил Францию (улыбается – прим. ред.) Эта «болезнь» присуща всем нашим властям.
И самое главное – мир уже не будет прежним.
На наших глазах рушатся мировые и финансовые банковские системы. Деньги уже не будут играть прежней роли, на первое место выходит человеческий капитал (я говорю об этом более десяти лет).
Есть историческая закономерность – когда рушится один центр, вместо него возникает другой. Возможно сейчас прозвучит смешно или невероятно, но этим новым центром может стать наш регион: триединством Ирана, Армении и Грузии. Если конечно сможем перебороть эту заразу поразившую мир, я имею в виду не коронавирус…
Теперь скажите вы, время сотрудничества с новыми властями Армении или нет?
От издательства:
Готовить данный сюжет было действительно трудно: каждый эпизод из вышеописанного – сюжет для книги. А Арбак Хачатрян категорически против “пиара”. Однако мы будем последовательны во вскрытии всех исторических эпизодов и в представлении их общественности.
В качестве эпилога цитата из Хачатряна: “Мировые лидеры естественно желают, чтоб их страны развивались, народы жили хорошо, однако это у них не всегда получается, а если и получается, то часто не вовремя. Например, Президент РФ В.В.Путин, один из авторитетных крупных мировых лидеров, управляя сверхдержавой более двадцати лет, наконец, законодательно закрепил, что госслужащий не имеет права на двойное гражданство и наличие банковских счетов за рубежом.
А руководителям и некоторым чиновникам Армении, тот же Путин, ранее разрешал иметь не только гражданство России, но и собственность и акции лидирующих российских компаний.
Так что, у каждого времени свои ценности»
Арбак Хачатрян завершил свои слова призывом прекратить обвинять постоянно только прежних лидеров страны, по его мнению, основная вина лежит на окружении – «хамелеонах». Бороться нужно с порочными системами и их адептами.
scannews.am
Հարցազրույց
vakhtangmmargaryan
Նշում աղբյուրի մասին
Publication date supplied by the personal archive; it may differ from the original publication date.