«От перестановки “слагаемых” “сумма” всё равно так и не проветрилась»
««Գումարելիների» տեղափոխությունից, մեկ է, «գումարն» այդպես էլ չի օդափոխվել»
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
Времена меняются, вечность неизменна…
Мы вновь беседуем с политическим аналитиком Арбаком Хачатряном, известным точными прогнозами. Тема обсуждения — события в Южнокавказском регионе.
— Господин Хачатрян, отвечая недавно журналистам на желание представителей Федерации защиты интеллектуальной собственности выдвинуть вас в премьер-министры Армении, вы намекнули не только на отказ, но и на новую модель управления, делающую это ненужным. Раскройте, пожалуйста, о какой модели речь.
— Много говорили о нынешней модели, ее пристрастности и обслуживании очень узкого круга. Разные общественные группы в разное время предпочитали президентскую, полупрезидентскую или парламентскую форму. Воспользуюсь богатым арсеналом знакомого взяточника, отредактировавшего общеизвестную аксиому и сделавшего ее жизненным ориентиром: за это время «От перестановки “слагаемых” “сумма” все равно так и не… проветрилась». По-нашему, новая модель необходима из-за полного падения авторитета действующих институтов, особенно заметного после поражения в Арцахской войне.
Откровенно говоря, в Армении нет структуры хотя бы с некоторым влиянием и весом, ни одна инфраструктура не функционирует полноценно. Парламент из «народных избранников», кажется, лишь служит крышей и утверждает подогнанные законы. Есть и другая причина новой модели. Особенно за последние три столетия людей грабили и лишали имущества посредством избирательного применения конституций и законов. Именно эти инструменты обычно легитимировали грабеж. По-моему, скопированные у других стран законы, в нашем случае французская конституция, не могут действовать в адаптировавших их государствах.
Каждая страна обязана найти собственное подходящее средство. Усилия Шарля де Голля и последовательные французские референдумы позволили найти выход из кризиса. Упоминаю это, предвосхищая ваш вопрос, как воплотить новую модель. С подробностями можно ознакомиться на сайте Федерации защиты интеллектуальной собственности; ограничусь несколькими замечаниями. Для исключения внешнего воздействия на руководителя страны, как бывало раньше, мы придаем значение коллегиальности управления, вовлекая также армян всего мира.
Высшим органом предлагаемой модели будет Совет справедливости, основанный на справедливости и беспристрастности. Его решения о справедливости или несправедливости принятых решений станут неоспоримыми для всех. Совет из 9-11 человек будет избран из армян всего мира.
— Учитывая региональные события, вы предлагаете вместо недееспособной, «испускающей дух» ООН более гибкий формат «региональных ответственных», работающий в разных конфликтных зонах мира. По подходу он будет похож на Минскую группу ОБСЕ? Что скажете?
— Мы живем в сложное, смутное время, когда котел замороженных конфликтов снова забурлил. К чему это ведет, все знают; пример свеж. Последняя 44-дневная Арцахская война унесла тысячи молодых жизней и приковала тысячи к инвалидным креслам. О бедствии этой проклятой войны, пожалуй, лучше всего знают родители, ждущие пропавших и пленных сыновей. Замороженные конфликты развиваются по логике прилива и отлива; окончательных победителей в таких войнах обычно нет. «Лавровый венок» достается сильнейшему в данный момент, не более.
Региональная стабильность поэтому в интересах всех. Тем не менее Турция и Азербайджан, а также проникшие в регион благодаря им террористические группы становятся заметно агрессивнее. Добавьте ослабление влияния ООН, ее недееспособность и потерю авторитета — картина ясна. Мы считаем более целесообразными региональных ответственных из нескольких мощных государств, гарантирующих безопасность жизни народов. Такие структуры нужны и в других регионах с угрозой конфликтов. В чем-то они будут напоминать Минский формат ОБСЕ и российско-турецкий мониторинговый центр, но с совершенно иными обязанностями и обязательствами.
— Вы также подчеркнули сотрудничество Грузии и Армении, рассматриваемых как последний оплот христианства, для противостояния региональным переменам. Как объединить усилия стран разных военно-политических систем? Считаете сотрудничество возможным?
— Безусловно. Видно невооруженным глазом: аппетиты Турции, поддерживаемой западными державами, растут. Грузии и Армении, находящимся в сложном узле и являющимся последней опорой и пограничником христианского мира, угрожают сходные опасности. Так было всегда и остается сегодня. Эти страны должны противостоять вызовам сообща. Когда многие государства объединяются и создают политические структуры, единое воздушное пространство и валюту, защита наших национальных интересов также требует объединения сил. Если мы, представители двух маленьких христианских государств, не осознаем этого и не объединимся, мы обречены. Поэтому армянские и грузинские интеллектуалы, считая членство в разных военно-политических системах второстепенным, пытаются соединить усилия перед грядущими потрясениями. Пустым, напыщенным ура-патриотическим заявлениям мы предпочитаем конкретные действия.
— Ваши геополитические прогнозы становятся реальностью. В интервью вы говорили, что Дональд Трамп будет последним президентом, при котором США сохранят сильный геополитический вес и влияние, а при возможной победе Джо Байден будет восстанавливать прежнее влияние. Какой ход событий прогнозируете теперь? Повлияет ли он существенно на Южный Кавказ?
— Верно, я говорил об этом давно. Убежден, что Байден как человек политической системы попытается вернуть позиции и авторитет. Нужно раз и навсегда понять: торговцев вроде Трампа следует держать за много миль от политики. Иначе придется признать истину: «Один безумец бросил камень в ущелье, тысяча умных не смогла его достать». Даже в США, эталоне стабильности, начался процесс с крайне туманным будущим. Представляете, что будет в мире, если нестабильность охватит и США с их огромным ядерным арсеналом? Ради собственного выживания Соединенные Штаты наверняка найдут, где применить весь этот арсенал…
Беседу вела Нелли Хачатрян
Эта статья опубликована в издании «Аргументы недели».
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
Ժամանակները փո փո խ ական են , հավերժությունն է անփոփոխ …
Մենք կրկին զրուցել ենք քաղաքական վերլուծաբան , ճշգրիտ կանխատեսումներով հայտնի Արբակ Խաչատրյանի հետ : Քննարկման թեման վերաբերում է Հարավկովկասյան տարածաշրջանում ծավալված զարգացումներին :
- Պարոն Խաչատրյան , « Մտավոր սեփականության պաշտպանության ֆեդերացիայի » ներկայացուցիչների կողմից Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնում Ձեր առաջադրման ցանկության բարձրաձայնման ն ի պատասխան , լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին վերջերս տված պարզաբանման ընթացքում Դուք ակնարկել էի ք ոչ միայն Ձեր հրաժարման , այլև դրա անհարկիությ ունն ընդգծող կառավարման նոր մոդել ի ներդրման մ ասին : Կբացե ՞ ք փակագծերը : Ինչ նոր մոդելի մասին է խոսքը :
- Կառավարման գործող մոդելի , կողմնակալության , մարդկանց շատ նեղ շրջանակի շահերի սպասարկուն լինելու մասին բազմիցս է խոսվել : Հանրության տարբեր հատվածներ տարբեր ժամանակահատվածներում նախապատվությունը տվել են կա՛մ նախագահական , կա՛մ կիսանախագահական , կամ է՛լ խորհրդարանական կառավարման ձևաչափին : Օգտվելով աքսիոմատիկ հանրահայտ բանաձևը խմբագրած ու այն կյանքի ուղենիշ դարձրած ինձ ծանոթ կաշառակերներից մեկի գերհարուստ զինանոցից , ես էլ պիտի արձանագրեմ , որ այս ընթացքում ՝ «« Գումարելիների » տեղափոխությունից , մեկ է, « գումարն » այդպես էլ չ ի … օդափոխվել »… Մեր դիտարկմամբ , կառավարման նոր մոդելի ներդրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է գործող ինստիտուտների իսպառ հեղինակազրկմամբ , ինչը հատկապես առավել ակնառու դարձավ Արցախյան պատերազմում կրած պարտությունից հետո : Ի սեր անկեղծության պիտի արձանագրեմ , որ Հայաստանում չկա փոքրիշատե ազդեցություն ուն, կշիռ ունեցող որևէ կառույց , լիարժեք չի գործում որևէ ենթակառուցվածք : Իսկ « ազգընտիրներից » կազմված խորհրդարանն էլ ՝ տանիք լինելուց և հարմարեցված օրենքներ վավերացնելուց զատ , կարծես այլ գործառույթ չունի: Նոր մոդելի գործարկումը պայմանավորված է նաև մեկ այլ իրողությամբ : Վերջին երեք հարյուրամյակում հատկապես , մարդկանց թալանն ու ունեզրկումն իրականացվել է Սահմանադրությունների և օրենքների հատվածական կիրառման հաշվին : Որպես կանոն հենց այդ գործիքներն են լեգիտիմացրել իրականացված թալանը : Ըստ իս , այլ երկրներից կապկած օրենքները , մեր դեպքում ֆրանսիական սահմանադրությունը , չեն կարող գործունակ լինել այն տեղայնացրած երկրների համար : Ամեն երկիր ինքն է պարտավոր գտնել իրեն պատշաճող համադարմանը : Շառլ դը Գոլի ներդրած ջանքերի և Ֆրանսիայում անցկացված , իրար հաջորդած հանրաքվեների միջոցով գտնվեց ճգնաժամից դուրս գալու ճանապարհը : Այս մասին հիշատակում եմ , կանխելու համար ինձ ո ւղղվելիք Ձեր հաջորդ ՝ « Ինչպես եք պատրաստում կյանքի կոչել այդ նոր մոդելը » հարցը : Նշելով , որ ցանկացողները նոր մոդելի մանրամասներին կարող են ծանոթանալ « Մտավոր սեփականության պաշտպանության ֆեդերացիայի » կայք-էջից , բավարարվեմ միայն մի քանի դիտարկմամբ : Բացառելու համար դրսի ուժերի հնարավոր ներգործությունը երկրի ղեկավարի վրա , ինչպես եղել է նախկինում , մենք կարևորում ենք կառավարման կոլեգիալության սկզբունքը ՝ դրա մասնակիցը դարձնելով նաև աշխարհասփյուռ հայությանը : Մեր առաջարկած կառավարման նոր մոդելում բարձրագույն մարմինը լինելու է արդարության ու արդարամտության վրա խարսխված Արդարության խորհուրդը , որի կայացրած վճիռները ( որոնք վերաբերելու են կայացրած որոշումների արդար կամ անարդար լինելուն ) դառնալու են անվիճարկելի բոլորի համար : 9-11 մարդուց բաղկացած Խորհրդի կազմն ընտրվելու է աշխարհասփյուռ հայերից :
- Հաշվի առնելով տարածաշրջանային զարգացումների տրամաբանությունը , Դուք առաջարկում եք նաև անգործունակ դարձած , « հոգին ավանդող » ՄԱԿ-ի փոխարեն ստեղծել « տարածաշրջանային պատասխանատուների » առավել ճկուն ձևաչափ , որը կարող է գործունեություն ծավալել աշխարհի տարբեր կետ երում առկա հակամարտությունների գոտում : Մ ոտեցմա ն առումով դրանք նմա ՞ ն են լինելու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափին : Ի՞նչ կասեք այս մասին :
- Մենք ապրում ենք բարդ ու խառնակ այնպիսի ժամանակներում , երբ սառեցված հակամարտությունների կաթսան նորից սկսել է բլթբլթալ : Իսկ թե դա ինչի կարող է հանգեցնել , կարծում եմ գիտեն բոլորը : Օրինակը շատ է թարմ : Արցախյան վերջին ՝ 44 օրյա պատերազմը հ ազարավոր երիտասարդների կյանք խլեց , հազարավորներին էլ գամեց հաշմանդամի սայլակներին : Անհետ կորած ու գերեվարված որդիների գալստյանը սպասող ծնողներից առավել այդ արհավիրքի ՝ անիծյալ պատերազմի մասին թերևս ոչ ոք չիմանա : Գաղտնիք չէ , որ սառեցված հակամարտությունները զարգանում են մակընթացության և տեղատվության տրամաբանությամբ : Այդ պատերազմներում , որպես կանոն , չեն լինում վերջնական շահողներ : Հաղթանակի « դափնեպսակը», որպես կանոն , բաժին է հասնում այդ պահին ուժեղին և ուրիշ ոչինչ : Այնպես որ , տարածաշրջանային կայունությունը բխում է բոլորի շահերից : Չնայած դրան , ի դեմս Թուրքիայի ու Ադրբեջանի , ինչպես նաև վերջիններիս ջանքերով տարածաշրջան սողոսկած ահաբեկչական խմբերի , նկատվում է ագրեսիվության նկատելի աճ : Եթե ասվածին հավելենք նաև ՄԱԿ-ի ազդեցության թուլացումը , կազմակերպության անգործունակությունն ու հեղինակազրկումը , պատկերն առավել քան պարզ կդառնա : Ստեղծված իրավիճակում , մեր դիտարկմամբ , ավելի նպատակահարմար կլինի ժողովուրդների կյանքի անվտանգության երաշխավորների ՝ մի քանի հզոր պետություններից բաղկացած տարածաշրջանային պատասխանատուների առկայությունը : Այսօրինակ կառույցներ պիտի գործեն նաև աշխարհի տարբեր հատվածներում , որտեղ առկա է հակամարտությունների ծավալման վտանգ : Ինչ-որ առումով դրանք հիշեցնելու են ԵԱՀԿ Մինսկի ձևաչափն ու ռուս-թուրքական մոնիթորինգային կենտրոնը ( միանգամայն այլ պարտականություններով ու հանձնառություններով ):
- Տարածաշրջանային մետամորֆոզ զարգացումներին դիմակայելու համար Դուք նաև խիստ կարևորել էիք քրիստոնության վերջին պատվար դիտարկվող երկրների՝ Վրաստանի և Հայաստանի փոխգործակցությունը: Ինչ կերպ եք պատկերացնում ռազմաքաղաքական տարբեր համակարգերի անդամակցող երկրների ջանքերի մեկտեղումը: Փոխգործակցությունը հնարավոր դիտարկո՞ւմ եք:
- Միանշանակ: Անզեն աչքով էլ նկատվում է, որ արևմտյան տերությունների աջակցությունը վայելող Թուրքիայի ախորժակը գնալով բացվում է ու նա դառնում է ավելի հավակնոտ: Այնպես որ, չափազանց բարդ հանգույցում գտնվող, քրիստոնեական աշխարհի վերջին հենակետը,սահմանապահը հանդիսացող Վրաստանին և Հայաստանին ՝ նույնաբովանդակ վտանգներ են սպառնում: Այդպես է եղել միշտ, ու այդպիսին է իրավիճակը նաև մեր օրերում։ Նորից եմ ուզում կրկնել. քրիստոնեության սահմանային գոտի դիտարկվող երկրները պարտավոր են իրենց նետված մարտահրավերներին դիմակայել համատեղ ուժերով: Այն համոզմանն եմ, որ ստեղծված իրավիճակում, երբ շատ երկրներ փորձում են միավորվել և քաղաքական կառույցներ, միասնական օդային տարածք, միասնական արժույթ ստեղծել, մեր ազգային շահերը պահելու հրամայականն էլ մեզ հարկադրում է մտածել ուժերը մեկտեղելու և վտանգներին միասնաբար դիմակայելու անհրաժեշտության մասին: Եթե մենք՝ քրիստոնեական երկու փոքրիկ պետությունների ներկայացուցիչներս չկարողանանք սա գիտակցել ու միավորվել, ուրեմն դատապարտված ենք։
Այդ իսկ նպատակով էլ հայ և վրացի մտավորականները ստեղծված իրավիճակում ռազմաքաղաքական տարբեր համակարգերին անդամակցությունը դիտարկելով երկրորդական, փորձում են ջանքերը մեկտեղել մոտեցող ցնցումներին միասնաբար դիմակայելու համար: Այնպես որ, սնամեջ ու պաթետիկ՝ ուռահայրենասիրական հայտարարությունների փոխարեն մենք նախընտրում ենք կոնկրետ գործողությունները:
- Աշխարհաքաղաքական զարգացումներին վերաբերող Ձեր քաղաքական կանխատեսումներն իրողություն են դառնում: Լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցներից մեկում Դուք շեշտել էիք, որ Դոնալդ Թրամփը լինելու է ԱՄՆ վերջին նախագահը, ում օրոք ԱՄՆ-ն դեռևս կպահպանի իր ունեցած աշխարհաքաղաքական հզոր կշիռն ու ազդեցությունը, իսկ Ջո Բայդենի հնարավոր հաղթանակի դեպքում էլ վերջինիս գործողությունները միտված կլինեն ԱՄՆ-ի երբեմնի ազդեցության վերականգնմանը: Զարգացումների ինչ ընթացք եք այժմ կանխատեսում: Դրանք կարո՞ղ են էական ներգործություն ունենալ Հարավկովկասյան տարածաշրջանի վրա:
- Իրավացի եք: Այդ մասին ես տարիներ առաջ եմ ասել: Մնում եմ այն համոզմանը, որ Ջո Բայդենը, լինելով քաղաքական համակարգի անհատ, փորձելու է ետ վերադարձնել կորսված դիրքերն ու ունեցած վարկը: Մեկընդմիշտ հասկանալ է պետք, որ Թրամփի նման առևտրականներին անհրաժեշտ է մղոններով հեռու պահել քաղաքականությունից: Հակառակ դեպքում հարկադրված ենք լինելու ընդունել՝ «Մի գիժ քարը նետեց ձորը՝ հազար խելոք չկարողացան այն հանել» ճշմարտության հետ: Կայունության էտալոն համարվող ԱՄՆ-ում նույնպես սկսվել է գործընթաց,որի ապագան խիստ մշուշոտ է: Պատկերացնում եք, չէ՞, թե ինչ կկատարվի աշխարհում, եթե անկայուն իրավիճակ ստեղծվի նաև միջուկային վիթխարի արսենալ ունեցող ԱՄՆ-ում: Հանուն սեփական գոյատևման, Միացյալ Նահանգները ողջ այդ արսենալի կիրառման տեղ հաստատ կգտնի…
Զրույցը վարեց ՝ Նելլի Խաչատր յանը
Այս հոդվածը տպագրվել է «Аргументы Недели» պարբերականում:
Примечание об источнике
Article credits an interview published by Argumenti; Armenian republication.