Выборы уже сфальсифицированы, основа грязная — Арбак Хачатрян
Ընտրություններն արդեն կեղծվել են, հիմքը կեղտոտ է. Արբակ Խաչատրյան
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
Собеседник «Первого информационного» — эксперт Арбак Хачатрян.
— Господин Хачатрян, в Армении началась агитационная кампания парламентских выборов. Наблюдая за событиями, как вы думаете, можно ли связывать надежды на реальные перемены с какой-либо из выдвинувшихся сил?
— Честно говоря, я подробно не знаком с программами и подходами политических сил. Меня больше беспокоит, как эти процессы повлияют на внешнюю политику Армении. Я скептически отношусь к возможности положительного исхода выборов. Сегодня важно, кто способен сесть за стол и защищать интересы Армении во внешнем мире, а сейчас я такого деятеля не вижу. Мы не можем полностью полагаться на одну страну и говорить, что она нас защитит, а люди в Армении заняты именно этим. Выборы уже сфальсифицированы, основа уже грязная.
На голодной стране заработали огромные деньги, а сегодня раздают эти деньги народу в качестве взяток и заставляют выбирать себя. Самое опасное — почти все деятели и политические силы связаны цепями с внешним миром, и даже если захотят сделать что-то хорошее, не смогут: цепи помешают. То есть даже при большом желании не смогут. Не все плохие, просто зависимость не позволит. Сегодня ситуация чрезвычайно тяжёлая, и эти внутренние выборы не дают мне надежды. Эти выдвинувшиеся силы могут бороться друг с другом, но за Армению бороться не могут.
Пятнадцать лет назад ситуация была совсем иной, а сегодня, как ни нелепо, армяне бегут жить в Грузию. За 15–20 лет народу внушили образ мыслей, согласно которому главное — деньги.
— Вы считаете, что и на этих выборах деньги определят результат? Или люди поняли, что за 10 000 драмов они не смогут ещё пять лет существовать при этой власти?
— Думаю, да, потому что альтернативы не предлагается. Если людям уже надоело брать деньги, то логично, что они не должны голосовать за власть и должны выступить против системы. Но возникает вопрос: за кого голосовать? Есть ли такая сила, была ли она создана за эти годы? Думаю, нет. Народ видел только грабёж и обманывавших его деятелей, поэтому ни одной политической силе не доверяет. Народ не осознаёт, что он — граждане этого государства, и сегодня не видит той оппозиционной силы, за которую может бороться. А та оппозиция, которая перешла в Армении границы дозволенного, была арестована.
— То есть вы считаете, что реальной альтернативы власти так и не создали?
— Нет, её однозначно нет. Я убеждён, что есть много людей, которые, хотя и совершали ошибки, могли бы работать, если бы не были скованы цепями. То есть есть люди, которые даже при желании не смогут перейти черту.
— Господин Хачатрян, Республиканская партия Армении сделала премьер-министра Карена Карапетяна своим предвыборным брендом, хотя из-за проблемы с проживанием он не попал в список. Как вы думаете, доверится ли общество вновь РПА, учитывая фактор премьер-министра?
— Для меня прежде всего смешно то, что премьер-министра не зарегистрировали. Думаю, для РПА это не было бы большой проблемой, да и сам закон — нелепость. При регистрации кандидатов следует руководствоваться другими принципами. Сегодня один президент подписал закон о постоянном проживании, но именно из-за проводимой ими политики тысячи людей находятся за границей, даже не имеют гражданства и не могут голосовать. Вопрос не только в премьер-министре, а вообще в таком подходе и нелепых законах. Премьер-министра не зарегистрировали просто ради выгодных им шагов, а в качестве обоснования приводят закон и думают, что люди верят, будто они чрезвычайно законопослушны.
Что касается конкретно рекламы с помощью премьер-министра, то я хотел бы, чтобы премьер-министр использовал РПА, а не наоборот. Таково моё желание.
— После 3,5 лет переговоров с Евросоюзом об Ассоциационном соглашении Армения за одну ночь решила присоединиться к Таможенному союзу. Сейчас переговоры с Евросоюзом вновь завершились, и ожидается, что в мае, фактически после парламентских выборов, будет подписан не столь глубокий документ. Как вы думаете, на этот раз Москва позволит?
— Я не хотел бы возвращаться назад и снова говорить о решении Армении от 3 сентября. Но тогда ещё была сила, которую можно было проявить, и возможность бороться, а сегодня этой внутренней силы нет. Нет силы, способной достойно представлять Армению.
Что касается конкретно этого документа, отмечу, что он может быть использован в обратную сторону. Любой документ сегодня может быть использован против России, и весьма возможно, что он будет сорван. В 2013 году Россия допустила огромную ошибку, настолько унизив Армению. Сейчас у Армении нет никакой позиции на международной арене, и это самое опасное обстоятельство. Мы гордимся своими известными людьми, но они известны только тем, что за границей зарабатывают огромные деньги и выступают на международных площадках.
— Как вы думаете, какое влияние результаты предстоящих выборов окажут на урегулирование карабахского конфликта? Фактически есть официальный подход власти, поддерживающая его точка зрения Левона Тер-Петросяна и никакой альтернативы по этому вопросу.
— Я не хотел бы сегодня говорить о карабахском конфликте — я много об этом говорил. Вопрос Карабаха сегодня полностью зависит от международных отношений, потому что внутренние возможности, имевшиеся ещё при том же Левоне Тер-Петросяне, мы потеряли. Мы могли диктовать условия, а сегодня позиции полностью изменились. Только пугать мир тем, что мы готовы воевать и победить, — нелепость, путь, который никуда не ведёт. Это не слова руководителя страны, это не подход.
— То есть в этом вопросе мы не можем ожидать скорого разрешения?
— Нет. И тем более от исхода выборов ничего не зависит. Это моё мнение. Я не вижу разрешения в ближайшем будущем. Пока Армения и Азербайджан вместе не пойдут на переговоры, его не будет. Нужны только прямые переговоры.
— Также с участием Карабаха?
— Карабах — главное. Армения — защитник Карабаха, но без мнения Карабаха никаких переговоров быть не может.
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է փորձագետ Արբակ Խաչատրյանը։
-Պարոն Խաչատրյան, Հայաստանում մեկնարկել է խորհրդարանական ընտրությունների քարոզարշավը։ Հետևելով իրադարձություններին, ի՞նչ եք կարծում՝ առաջադրված ուժերից որևէ մեկի հետ ռեալ փոփոխությունների հույս կապել կարելի՞ է։
– Անկեղծ ասած, մանրամասն ծանոթ չեմ քաղաքական ուժերի ծրագրերին, մոտեցումներին, ինձ առավել հուզում է, թե գործըթնացներն ինչպես կազդեն Հայաստանի վարած արտաքին քաղաքականության վրա։ Ես թերահավատ եմ, որ ընտրությունները կարող են դրական ելք ունենալ։ Կարևորն այսօր այն է, թե ով կարող է նստել և Հայաստանի շահերը պաշտպանել արտաքին աշխարհում, իսկ այսօր ես այդպիսի գործիչ չեմ տեսնում։ Մենք չենք կարող ամբողջությամբ հույսներս դնել մի երկրի վրա ու ասել, որ այդ երկիրը մեզ կպաշտպանի, իսկ Հայաստանում մարդիկ դրանով են զբաղված։
Ընտրություններն արդեն կեղծված են, հիմքն արդեն կեղտոտ է։ Մի սոված երկրի միջոցով ահռելի գումարներ են վաստակել ու այսօր այդ գումարները կաշառքի ձևով բաժանում են ժողովրդին ու ստիպում, որ իրենց ընտրեն։ Ամենավտանգավորն այն է, որ գրեթե բոլոր գործիչները, քաղաքական ուժերը շղթաներով կապված են արտաքին աշխարհի հետ ու եթե անգամ ուզենան էլ որևէ լավ բան անել՝ չեն կարողանա , շղթաները կխանգարեն։ Այսինքն, անգամ, եթե մեծ ցանկություն էլ լինի՝ չեն կարողանա։ Ոչ թե բոլորը վատն են, պարզապես կախվածությունը թույլ չի տա։ Այսօր ահռելի ծանր իրավիճակ է և այս ներքին ընտրություններն ինձ հույս չեն տալիս, այդ առաջադրված ուժերը կարող են իրար դեմ պայքարել, բայց Հայաստանի համար պայքարել չեն կարող։ 15 տարի առաջ բոլորովին այլ իրավիճակ էր, իսկ այսօր՝ զավեշտ է, բայց հայերը փախնում են Վրաստան ապրելու։ 15-20 տարվա ընթացքում նստեցրեցին ժողովրդի մեջ այն մտածելակերպը, որ գլխավորը փողն է։
-Կարծում եք՝ այս ընտրություններո՞ւմ էլ փողը կորոշի արդյունքը։ Թե մարդիկ հասկացել են, որ 10.000 դրամով ևս հինգ տարի այս իշխանությունների հետ գոյատևել չեն կարողանա։
-Կարծում եմ՝ այո՛, որովհետև այլընտրանք չի առաջարկվում։ Եթե արդեն զզվել են փող վերցնելուց, ապա տրամաբանական է, որ պետք է չքվեարկեն իշխանություններին ու դեմ դուրս գան համակարգին, բայց հարց է առաջանում՝ ո՞ւմ քվեարկեն, այդ ուժը կա՞, ստեղծվե՞ց այս տարիների ընթացքում, կարծում եմ՝ ոչ։ Ժողովուրդը միայն թալան է տեսել և իրեն խաբող գործիչներ, դրա համար էլ վստահություն չկա որևէ քաղաքական ուժի նկատմամբ։ Ժողովուրդը չի գիտակցում, որ նա քաղաքացի է այդ պետության, այսօր չի տեսնում այն ընդդիմադիր ուժին, որի համար կարող է պայքարել։ Այն ընդդիմությունն էլ, որ թույլատրելիի սահմանն անցել է Հայաստանում՝ ձերբակալվել է։
-Այսինքն, կարծում եք՝ իշխանություններին ռեալ այլընտրանքային ուժ չստեղծվե՞ց։
– Ո՛չ, միանշանակ չկա։ Ես համոզված եմ, որ կան շատ մարդիկ, ովքեր թեև սխալներ են թույլ տվել, բայց կկարողանային աշխատել, եթե շղթայված չլինեին։ Այսինքն՝ կան մարդիկ, ովքեր ցանկանան էլ, չեն կարողանա սահմանն անցնել։
-Պարոն Խաչատրյան, ՀՀԿ-ն վարչապետ Կարեն Կարապետյանին դարձրել է իր նախընտրական բրենդը, թեպետ, բնակության հետ կապված խնդրի պատճառով վերջինս ցուցակում տեղ չգտավ։ Կարծում եք՝ հասարակությունը վարչապետի գործոնը հաշվի առնելով կվստահի՞ նորից ՀՀԿ-ին։
-Ինձ համար նախ ծիծաղելի է վարչապետին չգրանցելու հանգամանքը։ Կարծում եմ՝ ՀՀԿ-ի համար դա մեծ խնդիր չէր լինի, հետո էլ օրենքն ինքնին անհեթեթություն է։ Թեկնածուներին գրանցելիս պետք է այլ սկզբունքներով առաջնորդվել։ Այսօր մի նախագահ օրենք է ստորագրել մշտական բնակության մասով, բայց հենց իրենց վարած քաղաքականության հետևանքով հազարավոր մարդիկ այսօր դրսում են, նույնիսկ քաղաքացիություն չունեն, քվեարկել չեն կարող։ Հարցը միայն վարչապետը չէ, այլ առհասարակ այդ մոտեցումն ու անհեթեթ օրենքները։ Վարչապետին չգրանցելը պարզապես իրենց ձեռնտու քայլերի համար է արվել ու հիմնավորումը բերում են օրենքը, ու իրենց թվում է՝ մարդիկ էլ հավատում են, որ իրենք չափազանց օրինապաշտ են։
Ինչ վերաբերում է կոնկրետ վարչապետի միջոցով գովազդելուն, ապա ես կուզենայի, որ վարչապետն օգտագործեր ՀՀԿ-ին և ոչ թե հակառակը։ Իմ ցանկությունը դա է։
-Հայաստանը 3.5 տարի Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագրի շուրջ բանակցելուց հետո մեկ գիշերում որոշեց միանալ Մաքսային միությանը։ Հիմա նորից ավարտվել են Եվրամիության հետ բանակցությունները և ակնկալվում է , որ ոչ այնչափ խորը մի փաստաթուղթ կստորագրվի մայիսին՝ փաստորեն խորհրդարանական ընտրություններից հետո։ Կարծում եք՝ այս անգամ Մոսկվան թույլ կտա՞։
– Ես չէի ցանկանա հետ գնալ ու նորից խոսել Հայաստանի՝ սեպտեմբերի 3-ի որոշման մասին։ Բայց այն ժամանակ դեռ ուժ կար ցույց տալու ու պայքարելու, իսկ այսօր այդ ներքին ուժը գոյություն չունի։ Չկա այն ուժը, որը կարող է Հայաստանը արժանապատվորեն ներկայացնել։
Ինչ վերաբերում է կոնկրետ այս փաստաթղթին, ապա նշեմ, որ այն կարող է հակառակ օգտագործվել։ Ցանկացած փաստաթուղթ այսօր կարող է օգտագործվի Ռուսաստանի դեմ և շատ հնարավոր է՝ խափանվի։ 2013 թվականին Ռուսաստանն ահռելի մեծ սխալ թույլ տվեց, այդչափ Հայաստանին ստորացնելով։ Հիմա Հայաստանը միջազգային ասպարեզում որևէ դիրք չունի և դա ամենավտանգավոր հանգամանքն է։ Մենք հպարտանում ենք մեր նշանավոր մարդկանցով, բայց այդ մարդիկ նշանավոր են միայն նրանով, որ դրսում ահռելի գումարներ են աշխատում ու մեկ էլ միջազգային ատյաններում ելույթներ են ունենում։
– Ի՞նչ եք կարծում՝ առաջիկա ընտրությունների արդունքներն ի՞նչ ազդեցություն կունենան Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում։ Փաստորեն, կա իշխանության պաշտոնական մոտեցում, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի՝ սատարող տեսակետը և ոչ մի այլընտրանք այս հարցում։
-Ես չէի ցանկանա այսօր խոսել Ղարաբաղյան հակամարտության մասին՝ այդ մասին շատ եմ խոսել։ Ղարաբաղի հարցն այսօր ամբողջությամբ կախված է միջազգային հարաբերություններից, քանի որ ներքին հնարավորությունները, որ կային հենց նույն Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ՝ կորցրել ենք։ Մենք կարող էին լինել թելադրող, իսկ այսօր դիրքերն ամբողջությամբ փոխվել են։ Միայն աշխարհին վախեցնել, թե մենք պատրաստ ենք կռվել ու հաղթել՝ անհեթեթություն է, ոչ մի տեղ չտանող ճանապարհ։ Դա երկրի ղեկավարի խոսք չէ, դա մոտեցում չէ։
-Այսինքն՝ մոտալուտ հանգուցալուծում այս հարցում չե՞նք կարող ակնկալել։
-Ոչ։ Եվ մանավանդ ընտրությունների ելքից որևէ բան կախված չէ։ Դա իմ կարծիքն է։ Ես չեմ տեսնում մոտ ապագայում հանգուցալուծում։ Մինչև Հայաստանն ու Ադրբեջանն իրար հետ չգնան բանակցության՝ դա չի լինի։ Միայն ուղիղ բանակցություն է հարկավոր։
-Նաև Ղարաբաղի մասնակցությա՞մբ։
-Ղարաբաղը գլխավորն է։ Հայաստանը Ղարաբաղի պաշտպանն է, բայց առանց Ղարաբաղի կարծիքի՝ որևէ բանակցություն լինել չի կարող։