«Quo vadis, Domine?» («Ո՞ւր ես գնում, Տե՛ր»). նախանշանների խորհուրդը
«Quo vadis, Domine?» Таинство предзнаменований
Կարդալ հրատարակչի կայքումԱրհեստական բանականության օգնությամբ թարգմանություն։ Ստորև հասանելի է բնագիրը՝ համեմատության համար։
Ամբողջ աշխարհին պարտադրված և կերպափոխություններով ուղեկցվող քննական շրջանը դեռ շարունակվում է։ Ստուգարքային շրջանի ընթացքում երկրագնդի տարբեր անկյուններում միլիոնավոր մահերի արձանագրումը, ինչպես նաև Covid-19-ի «երկրորդ սերնդի» շտամի «գալուստը», դեռ անզոր են փոխանցել այն իրավիճակի ամբողջ լրջությունը, որի մեջ ճակատագրի բերումով ներքաշվել է մարդկությունը։
Մարդկության ապագային սպառնացող աղետների նախանշանները լուրջ մտահոգություն են առաջացնում միայն նրա մտածող հատվածի մոտ, մինչդեռ «սոսիետե դե կոնսոմասիոնի», այսինքն՝ «սպառողական հասարակության», իրենց ինքնահավանությամբ և հավակնություններով միշտ աչքի ընկած վառ ներկայացուցիչների օրեցօր ավելի արատավոր կենսակերպն ավելի վայրի ու այլանդակ ձևեր է ընդունում։ Մամոնայի պաշտամունքն ու շահույթի հանդեպ անկասելի, տենդագին մոլուցքն օրեցօր ընդլայնում են իրենց ազդեցության շառավիղը՝ յուրացնելով նոր սահմաններ։ Մշտական կիսաքուն վիճակում գտնվող մարդիկ ոչ համարժեք վարք են դրսևորում, որի ակունքները կարող են վերլուծել միայն հոգեբաններն ու հոգեթերապևտները։
Առաջնորդվելով արևելյան հին իմաստնությամբ, թե «բնավ պարտադիր չէ ամբողջ ծովը խմել՝ իմանալու համար՝ նրա ջուրն աղի է, թե ոչ», փորձենք Հայաստանի՝ աշխարհում քրիստոնեություն ընդունած առաջին երկրի օրինակով հասկանալ օրեցօր վատթարացող իրավիճակն ու ընդհանրացնել մեզ հուզող խնդիրները։ Վերջին մեկուկես տարում տեղի ունեցածը կարելի է համեմատել միայն պարզ երկնքում որոտի հետ։ Ծաղկափոշու մեջ լողացող գույնզգույն բզեզին, որի համար մանուշակը ճոճանակ էր թվում, իսկ աշխարհը՝ բոսոր ծաղիկ, համավարակից ծնված համընդհանուր անորոշությունը հարվածեց։
Արդյունքում «խեղդվողների փրկությունը հենց խեղդվողների գործն է» «ոսկե կանոնով» առաջնորդվելուն և ամեն գնով «մարդ դառնալուն» սովոր մարդիկ միայն մի կարճ պահ, ընդամենը մի քանի ամիս մտահոգվեցին գլխավորը երկրորդականից տարբերելու իրենց անկարողությամբ։ Առաջին կասկածները ծնվեցին, երբ գործնականում անհնար դարձավ հարազատներին կրծքին սեղմելը, հարևանին այցելելը և նույնիսկ սեփական ազգականների սգո արարողություններին մասնակցելը, էլ ուր մնաց՝ ընկերների։ Երկրորդ «հարվածային» ալիքը եկավ և մեզ ծածկեց պատերազմի տեսքով։
Ծածկեց՝ քարը քարի վրա չթողնելով, եկավ՝ օդում ցրելով երեսունամյա հետխորհրդային շրջանում հմտորեն ստեղծված՝ տարածաշրջանում ամենամարտունակ բանակի միֆը, սեփական ժողովրդին մատուցված չափազանց պատրանքային լեգենդը։ Եկավ՝ երեսուն տարիների ընթացքում սրությամբ հղկված գերանդին ձեռքին։ Եկավ՝ խարխլելով սեփական ուժերի հանդեպ առանց այն էլ անկայուն հավատը, եկավ և ավերեց, մի ամբողջ ժողովրդի զրկեց տանիքից։ Նույնիսկ ստեղծված իրավիճակի պարզ նկարագրությունն է սարսափեցնում։ Մի կողմում պատերազմում պարտված երկիրն է, ավելի քան հինգ հազար զոհերը, հաշմանդամի սայլակին գամված տասնյակ հազարավոր երիտասարդները, իրենց որդիների մարմինները երկար ամիսներ հուսահատորեն փնտրող, մեծ դժվարությամբ գտնված մասունքների կտորները հողին հանձնող, երեխաների գերեզմաններից գրեթե չհեռացող ծնողներն ու գերության մեջ գտնվող հարյուրավոր զինվորները, մյուսում՝ պարտված, թշնամուն հսկայական տարածքներ հանձնած, բայց, այնուամենայնիվ, տոկուն, ոչ կյանքից, ոչ հեղինակավոր պաշտոնից հրաժարվելու մտադրություն չունեցող վարչապետը և բարձրաձայն, օդը ցնցող խոստումներին հակառակ՝ այդպես էլ չձերբակալված, ավելին՝ ժողովրդի անեծքից և իրենց վաղեմի մեղքերից մաքրված, իսկ հիմա արդեն պատգամավորական մանդատներով էլ «ապահովված» նախկին ու ներկա տիկնիկավարները։
Իրոք, Հայաստանը թանգարան է բաց երկնքի տակ. «թանգարան», որն ամբողջ աշխարհում նմանը չունի…
Մի քանի օր առաջ կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների վերլուծությունը բնավ արագ գործ չէ։ Թերևս ապագա վերլուծաբաններին հաջողվի գոնե ինչ-որ կերպ բացատրել համահայկական զանգվածային փսիխոզի խորքային պատճառները։ «Ինքնաիրացման շքերթ»։ Բոլոր նրանք, ովքեր կարող էին՝ խելամիտ և ոչ այնքան, կարողունակ և ոչ այնքան, կուշտ ու սոված, դարձան հերթական ցուցադրության ակտիվ մասնակիցներ՝ անգամ չթաքցնելով իշխանության կերակրատաշտին որքան հնարավոր է մոտ հայտնվելու իրենց ագահ ձգտումներն ու անսանձ ախորժակը։ «Լյուստրացիայի» դերակատարներ դարձան թե՛ արևմտամետ, թե՛ ռուսամետ և էլ ավելի ռուսամետ ուժերը։
Տարածված կարծիքի համաձայն՝ փորձառու բժշկին նույնիսկ հպանցիկ հայացքը բավական է օրգանիզմի ընդհանուր վիճակը գնահատելու համար։ Սա վերաբերում է նաև այն ամենագետներին, որոնց, ի տարբերություն սովորական անտեղյակների, հասանելի են որոշ նախանշաններ։ Իսկ դրանց առկայությունը կասկած չի հարուցում։ Օրինակ՝ ի՞նչ կարելի է ասել այն ծնողի մասին, որն իր որդու մահվան դիմաց ստացած գումարով մեքենա է գնել՝ նրա համար հուշարձան կանգնեցնելու փոխարեն, կամ որդուն կորցրած այն մոր մասին, որը օրհնում և երկար կյանք է մաղթում իր երեխային մահվան ճիրանները նետած հրեշին։
Ի՞նչ կարելի է ասել պետականությունը կորցնելու շեմին կանգնած Հայաստանում վարձակալության տրված «օբյեկտներից» ու նոր ճարպկորեն կատարված գործարքներից եկամուտներն օր ու գիշեր հաշվող մարդկանց մասին, որոնք լիովին համոզված են, որ վտանգն ինչ-որ տեղ հեռվում՝ Կորդիլյերներում է թաքնված, ոչ թե թշնամուց գրեթե երկու քայլ հեռավորության վրա գտնվող փոքրիկ Հայաստանում։ Եվ վերջապես՝ ի՞նչ կարելի է ասել այն մարդկանց մասին, որոնց համար կոնֆորմիզմն անվիճելի ճշմարտություն է և արտասովոր իմաստության դրսևորում…
Հ.Գ. Եվ, այնուամենայնիվ, չնայած ստեղծված իրավիճակին, կան մարդիկ, որոնց բանականությունը վերջնականապես չի մարել, մարդիկ, որոնք ամեն գնով փորձում են փակուղուց ելքեր գտնել։ Փողոցներում երբեք չեք տեսնի նրանց պատկերներով հսկայական պաստառներ։ Սրանք մարդիկ են, որոնք լուռ և արժանապատվորեն կրում են իրենց խաչը, մարդիկ, որոնց հերոսական գործունեության և առաջին հաղթական պատերազմում անգնահատելի ներդրման մասին սկսեցին խոսել միայն երեսուն տարի անց, այն էլ՝ շշուկով, որպեսզի թշնամին, Աստված չանի, չիմանա, թե ովքեր են իր իրական հակառակորդները։
Սրանք համախոհ մարդիկ են, որոնք այսօր էլ մտածում են ստեղծված լրջագույն իրավիճակից հնարավոր ելքերի մասին՝ նախընտրելով նախընտրական ցուցադրությունից հեռու՝ ստվերում մնալ։ Ասվածի վառ վկայությունն է քչերին հայտնի Հայ-վրացական ֆեդերացիան, որը հիմնադրել են իրենց գործին նվիրված, ողջամիտ, պատասխանատվություն ստանձնելուց չվախեցող մարդիկ։ Վերջերս Վրաստան կատարած այցի ընթացքում ֆեդերացիայի անդամները հանդիպեցին Վրաց ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր հովիվ Իլիա II-ին և նրա օրհնությունը ստացան՝ գործունեության մեկնարկի կապակցությամբ։
Ֆեդերացիայի աշխատանքի հաջողության գրավականը հոգևոր միասնության ամբողջ կարևորության գիտակցումն է։ Հենց դա հնարավոր կդարձնի համատեղ ջանքերի միավորումը՝ տարածաշրջանի նոր մարտահրավերներին դիմակայելու համար։
«Այս խելահեղ, խելահեղ, խելահեղ աշխարհը»…
Հ.Գ. Խոստովանում եմ՝ այս հրապարակման առիթը հոգևոր առաջնորդի նստավայրում հանդիպումից հետո տեղի ունեցած զրույցն էր հոգևոր միասնության կարևորության և մեր կերպափոխվող աշխարհին սպառնացող լուրջ վտանգների մասին։ Ավելին՝ ֆեդերացիայի ղեկավար Արբակ Խաչատրյանի կատակախառն հնչեցրած մի միտքը բուռն արձագանք գտավ հանդիպման երկու մասնակիցների՝ Թբիլիսիի թատրոնի և կինոյի պետական համալսարանի ռեկտոր Գեորգի Մարգվելաշվիլիի ու ռեժիսոր Արմեն Ռոնովի մոտ։ Միանգամայն հնարավոր է, որ մոտ ապագայում այս գաղափարը դառնա ֆիլմ ստեղծելու մեկնակետ։
«Ֆաուստի» նոր ընթերցումը և Մեֆիստոֆելի «ապաշխարությունը»
Ի՞նչ է այս գաղափարի իմաստը։ Խորությամբ յուրացնելով «Վատն է այն զինվորը, որը գեներալ դառնալ չի երազում» խոսքի իմաստը՝ որոշ անհատներ այնքան են հաջողել այս գործում, որ նրանց համեմատ նույնիսկ սատանան թվում է ինչ-որ դեղնակտուց պատանի, որն անճարակ փորձեր է անում իր հայրենի օջախը՝ հրեղեն գեհենը, նման խաբեբաներից փրկելու համար։ Այնժամ ինքը՝ Տերը, խղճում է խիղճը լիովին կորցրած մարդկանց պահվածքից փոքր-ինչ շփոթված, տեղի ունեցողից տարակուսանքով գլուխը բռնած դեղնակտուց սատանային և իրավիճակը գոնե ինչ-որ կերպ փրկելու ու սատանային վայրի, խելագարված ամբոխի ձեռքից ազատելու համար պատրաստակամություն է հայտնում իր որդու կողքին՝ խաչի վրա, տեղ ազատել նրա համար…
Շտապում եմ հավաստիացնել, որ վերոշարադրյալն ամենևին առնչություն չունի աստվածանարգության հետ. սա մարդկանց խելահեղ, սարսափեցնող վարքից ծնված հուսահատության պահին օգնության ճիչ է, մարդկային խուլության թուջե զրահը ճեղքելու փորձ։ Սա գրոտեսկ է, որը կոչված է ընդգծելու ոտքից գլուխ նյութի մեջ խրված, դրա ստրուկները դարձած մարդկանց ողորմելի էությունը. մարդկանց, որոնք ամեն ինչ գնահատում են միայն սեփական շահի տեսակետից, որոնց համար թանկ են միայն փողն ու իշխանությունը… Յուրօրինակ ահազանգ, որի տագնապալից ղողանջը, Արբակ Խաչատրյանի դիպուկ նկատառմամբ, անհրաժեշտ է հասցնել ամբողջ աշխարհի բոլոր մոլորված հոգիների ականջներին։ Հակառակ դեպքում, եթե սթափ չգնահատենք ստեղծված իրավիճակը, եթե չհրաժարվենք համատարած կողոպուտից ու ինքնախժռումից, եթե բնությունն ու մարդը դեմքով չշրջվեն դեպի միմյանց, մահաբեր գենի մուտացիաներն ու մարդկության կործանումն անխուսափելի են։
Վերջաբան
Հ.Հ.Գ. Ի դեպ, լինելով փոքրաթիվ ժողովուրդ՝ հայերը միշտ պարծեցել են իրենց բացառիկությամբ և դեռ հնագույն ժամանակներից ամեն ինչում առաջինը լինելու պատիվ ունենալով։ Հիշենք Նոյի պատմությունը, կամ, ասենք, քրիստոնեության ընդունումը, կամ աշխարհում առաջին՝ ամենահին կոշիկը, կամ առաջին՝ ամենահին գինին և այլն, և այլն… Այս շարքը կարելի է դեռ երկար շարունակել։ Պակաս տպավորիչ չէ նաև հայտնի հայերի ցանկը, որը ներառում է նույնիսկ անհայտ զինվորին… Այնպես որ, կասկածից վեր է՝ մենք բոլոր հնարավորություններն ունենք ռահվիրաներ լինելու նաև դժոխքից արտաքսվածների մեջ։ Սակայն արդարության համար պետք է նկատել, որ աշխարհում օրեցօր աճում է իրենց տեղը ոչ ներքևում, ոչ վերևում չգտածների թիվը…
Ինչպես կասեր բանաստեղծը. «Ինքը՝ Աստված, մտածում է՝ ինչ անի ինձ հետ, ինչպես վարվի։ Թողնի՞, կանչի՞։ Ո՞ր աշխարհում է բարին՝ այս մեկո՞ւմ, թե՞ այն»։
Համեմատել բնագրի հետ · Русский
Экзаменационная сессия, навязанная всему миру и сопровождаемая метаморфозными изменениями все еще продолжается. Констатация миллионов смертей в различных уголках земного шара в период зачетной сессии, ровно как и «пришествие» штамма Covid-19 «второго поколения» пока бессильны передать всю серьезность ситуации, в которую волею судьбы оказалось втянуто человечество.
Предвестники катастроф, ставящих под угрозу будущее человечества, вызывают серьезную обеспокоенность лишь у мыслящей его части, в то время как с каждым днем все более порочный образ жизни ярких представителей «сосьете де консомасьон» то бишь «общества потребления», всегда выделявшихся своей самонадеянностью и амбициями, принимает все более дикие и уродливые формы. Поклонение Мамоне и неудержимая, лихорадочная страсть к наживе с каждым днем расширяют радиус действия, осваивая все новые и новые рубежи.
Находящиеся в постоянной полудреме люди проявляют неадекватное поведение, проанализировать истоки которого в состоянии лишь психологи и психотерапевты. Руководствуясь древней восточной мудростью о том, что «вовсе не обязательно выпить все море, чтобы узнать, соленая ли в нем вода», попробуем на примере Армении, первой в мире страны принявшей христианство, понять усугубляющуюся день ото дня ситуацию и обобщить волнующие нас проблемы. То, что произошло за последние полтора года, можно сравнить разве что с громом среди ясного неба.
Пестрого жучка, купающегося в цветочной пыли, которому фиалка казалась качелями, а мир - багряным цветком, поразила всеобъемлющая неопределенность, вызванная пандемией. Вследствие этого люди, приученные руководствоваться «золотым правилом» «спасение утопающих - дело рук самих утопающих» и во что бы то ни стало «выбиться в люди», всего лишь на короткий миг, лишь на несколько месяцев озадачились проблемой своей неспособности различать главное от второстепенного. Первые сомнения зародились у них, когда стало практически невозможным прижать к груди своих близких, навестить соседа, да что там говорить, даже поучаствовать на скорбных обрядах собственных родственников, не говоря уже о друзьях.
Вторая «ударная» волна пришла и накрыла нас в виде войны. Накрыла, не оставив камня на камне, пришла, развеяв по воздуху умело сотворенный в тридцатилетний постсоветский период миф о самой боеспособной армии в регионе, преподнесенную собственному народу весьма иллюзорную легенду. Пришла с остро отточенной за тридцать лет косой в руках. Пришла, пошатнув и без того зыбкую веру в собственные силы, пришла и разорила, лишила крова целый народ. Ужасает даже простое описание сложившейся ситуации. С одной стороны потерпевшая поражение в войне страна, более пяти тысяч жертв, десятки тысяч прикованных к инвалидному креслу молодых ребят, долгие месяцы отчаянно ищущие тела своих сыновей, предающие земле найденные с большим трудом частички их останков, почти не покидающие могилы своих детей родители и сотни находящихся в плену солдат; с другой стороны - поверженный, сдавший врагу огромные территории и тем не менее стойкий, не собирающийся отказываться ни от жизни, ни от престижной должности премьер-министр и вопреки громогласным, сотрясающим воздух обещаниям так и не задержанные, более того очищенные от проклятия народа и своих давнишних прегрешений, а теперь еще и «снабженные» депутатскими мандатами бывшие и нынешние кукловоды.
Воистину, Армения - музей под открытым небом.«Музей», не имеющий аналогов во всем мире…
Анализ прошедших несколько дней назад внеочередных парламентских выборов вовсе не быстрое дело. Разве что будущим аналитикам удастся хоть как-то объяснить глубинные причины всеармянского массового психоза. «Парад самореализации». Все, кто только мог - разумные и не очень, могущие и не очень, сытые и голодные, стали активными участниками внеочередной показухи, даже не скрывая алчных стремлений и неуемных аппетитов оказаться как можно ближе к кормушке власти. Фигурантами «люстрации» стали как прозападные, так и пророссийские и еще более пророссийские силы.
Согласно распространенному мнению, даже беглого взгляда достаточно опытному доктору, чтобы оценить общее состояние организма. Это касается и тех всезнаек, которым в отличие от рядовых невеж, доступны некие предзнаменования. А что таковые имеются, не вызывает никаких сомнений. Например, что можно сказать о родителе, купившем на деньги, полученные за смерть сына машину, вместо того, чтобы поставить ему памятник, или о потерявшей сына матери, которая благословляет и желает многая лета монстру, бросившему ее дитя в лапы смерти.
Что можно сказать о людях, подсчитывающих денно и нощно доходы от сданных в аренду «объектов» и новых ловко провернутых сделок в стоящей на пороге потери государственности Армении, людей, находящихся в полной уверенности, что опасность таится где-то там, в Кордильерах, а не в расположенной чуть ли не в паре шагов от врага маленькой Армении. И наконец, что можно сказать о людях, для которых комформизм - непререкаемая истина и проявление незаурядной мудрости…
P.S. И все–таки, несмотря на сложившуюся ситуацию, есть люди, чей разум не угас окончательно, люди, которые пытаются во что бы то ни стало найти выходы из тупика. Вы никогда не увидите на улицах аршинных баннеров с их изображением. Это люди, которые молча и с достоинством несут свой крест, люди, о героической деятельности и неоценимом вкладе которых в первую победоносную войну начали говорить лишь по прошествии тридцати лет, и то только шепотом, чтобы враг, не приведи господь, не узнал, кто его реальные противники.
Это люди, единомышленники, которые и сегодня обдумывают возможные выходы из создавшейся серьезнейшей ситуации, предпочитая оставаться в тени от предвыборной показухи. Ярким свидетельством сказанному является известная немногим Армяно-грузинская федерация, основанная преданными своему делу, здравомыслящими, не боящимися брать на себя ответственность людьми. Во время недавнего визита в Грузию члены федерации встретились с духовным пастырем Грузинской православной церкви Ильей 2-ым и получили благословение последнего в связи с началом деятельности.
Залогом успеха деятельности федерации является осознание всей важности духовного единения. Именно оно сделает возможным объединение общих усилий для противостояния новым вызовам в регионе.
«Этот безумный, безумный, безумный мир»…
P.S. Признаюсь, поводом к данной публикации стала беседа о важности духовного единения и серьезных опасностях, угрожающих нашему видоизменяющемуся миру, состоявшаяся после встречи с духовным лидером в его резиденции. Более того, одна мысль, полушутя озвученная руководителем Федерации Арбаком Хачатряном, нашла бурный отголосок у двоих участников встречи: у Георгия Маргвелашвили - ректора Тбилисского государственного университета театра и кино и у режиссера Армена Ронова. Вполне возможно, что в ближайшем будущем эта идея послужит отправной точкой к созданию фильма.
Новое прочтение «Фауста» и «покаяние» Мефистофеля
В чем же смысл данной идеи? Четко усвоив глубокий смысл изречения «Плох тот солдат, который не мечтает стать генералом», некоторые индивиды настолько преуспели в этом деле, что сам дьявол по сравнению с ними кажется неким желторотым юнцом, делающим неуклюжие попытки спасти родные пенаты - геенну огненную от подобных прохиндеев. Тогда сам Господь проникается жалостью к желторотому, несколько опешившему от поведения вконец потерявших совесть людей, в недоумении от происходящего схватившемуся за голову дьявола и, дабы хоть как-то спасти ситуацию и вырвать дьявола из рук дикой обезумевшей толпы, выражает готовность освободить ему место на кресте рядом со своим сыном…
Спешу заверить, что вышеизложенное ни в коей мере не имеет отношения к богохульству - это крик о помощи в порыве отчаяния, вызванного безумным ужасающим поведением людей, попытка пробить чугунную броню человеческой глухоты. Это гротеск, призванный подчеркнуть жалкую сущность с макушки до пяток погрязших в материи, ставших ее рабами людишек, которые оценивают все лишь с точки зрения собственной выгоды, которым дороги лишь деньги и власть… Своеобразный набат, тревожный звон которого, по меткому замечанию Арбака Хачатряна, необходимо донести до ушей всех заблудших душ, во всем мире, в противном случае, в случае, если мы не оценим трезво создавшуюся ситуацию, если мы не откажемся от повального грабежа и самопожирания, в случае, если природа и человек не обернутся друг к другу лицом, мутации смертоносного гена и гибель человечества неизбежны.
Эпилог
P.P.S. Кстати, будучи малочисленным народом, армяне всегда кичились своей исключительностью и еще со стародавних времен оказываемой им честью быть первыми во всем. Вспомним историю о Ное, или скажем, о принятии христианства, или о первом в мире, древнейшем башмаке, или о первом, древнейшем вине, и прочее, и прочее… Этот ряд можно долго еще продолжать. Не менее впечатляет и список известных армян, включающий даже неизвестного солдата… Так что вне всяких сомнений, мы имеем все шансы оказаться пионерами и среди депортированных из ада. Однако справедливости ради надо заметить, что с каждым днем в мире все возрастает число не нашедших себя ни внизу, ни вверху…
Как сказал бы поэт: «Сам бог в размышленьи, что ему делать со мною, как ему быть? Оставить, призвать ли? В мире котором добро - в этом иль в том?»
Նշում աղբյուրի մասին
Дата подтверждена в архиве издателя; часть отдельных страниц недоступна через исследовательский браузер.