Երկու պետությունների հատուկ ծառայությունների «ձեռքերով» մեկուսացվել է Արբակ Խաչատրյանը
«Руками» спецслужб двух государств был изолирован Арбак Хачатрян
Կարդալ հրատարակչի կայքումԱրհեստական բանականության օգնությամբ թարգմանություն։ Ստորև հասանելի է բնագիրը՝ համեմատության համար։
Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի ԱԴԾ վարչությունը քրեական գործ է հարուցել, որը շատ շուտով կարող է վերածվել աղմկահարույց միջազգային սկանդալի։ 120 հազար դոլարի մաքսանենգության մեղադրանքով ձերբակալվել է Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատար Օլեգ Միրոնովի խորհրդական Արբակ Խաչատրյանը։ Հատուկ ծառայությունների վարկածով՝ Հայաստանի նախագահի փետրվարյան ընտրություններում ռուսական օմբուդսմենի խորհրդականն ակտիվորեն ֆինանսավորել է նախագահի թեկնածու Արտաշես Գեղամյանի ընտրական շտաբը՝ նրա ներկայացուցիչներին գումար փոխանցելով PR-արշավի համար։
Ռուսաստանցի պաշտոնյան առաջին անգամ է բռնվել օտարերկրյա քաղաքական գործչի ֆինանսավորման մեջ, ընդ որում՝ գործող իշխանության նկատմամբ ընդդիմադիր դիրքորոշում ունեցող գործչի։ Սկանդալն արդեն հարվածել է գործող մարդու իրավունքների հանձնակատար Օլեգ Միրոնովի հեղինակությանը։ Մայիսի 22-ին Պետդումայում պետք է տեղի ունենան նոր օմբուդսմենի ընտրություններ, և Միրոնովի՝ իր աթոռը պահպանելու հնարավորությունները կտրուկ նվազել են։
Մաքսանենգ բժիշկը
2003 թվականի փետրվարի 5-ին «Շերեմետևո-1» օդանավակայանի VIP սրահի ուղևորներն ականատես եղան հետևյալ դրվագին։ Երևան թռչող միջին տարիքի մի ուղևորի մոտեցան մաքսավորները և հետաքրքրվեցին՝ արդյոք չհայտարարագրված արժույթ ունի։ «Ո՛չ»,— գլուխը թափահարեց տղամարդը։ Կրկին հարցրին։ Պատասխանը նույնն էր։ «Ուրեմն, խնդրում ենք, ցույց տվեք ձեր պայուսակը»,— պնդեցին մաքսավորները։ Դրանում 120 հազար դոլար կար՝ հարյուր դոլարանոց թղթադրամների 12 կապոց, որոնց փաթեթավորման ժապավենի վրա չեխական բանկերից մեկի տվյալներն էին։ «Ձե՞րն է»,— կրկին հարցրին ուղևորին։ «Իմն է»,— տեղի տվեց նա։ Մաքսանենգը մոսկվացի բժիշկ Յուրի Ռյաբցևն էր։ Դատախազությունն անմիջապես քրեական գործ հարուցեց, իսկ քննությունը հանձնարարեց Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի ԱԴԾ վարչության աշխատակիցներին։ Հենց հատուկ ծառայության աշխատակիցները պետք է պարզեին՝ որտեղից Ռյաբցևին այդքան գումար, ում էր այն տանում և ինչու չէր հայտարարագրել։
Հենց առաջին հարցաքննությունը գերազանցեց բոլոր սպասումները։ Բժիշկն ասաց, որ 120 հազար դոլարը նախորդ օրը իրեն փոխանցել էր Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատարի խորհրդական Արբակ Խաչատրյանը։ Այդ ժամանակ Հայաստանում նախագահական նախընտրական մրցապայքարը թեժ փուլում էր, և գումարը, իբր, նախատեսված էր նախագահ Քոչարյանի հիմնական մրցակից Արտաշես Գեղամյանի PR-արշավի համար։ Երևանի օդանավակայանում Ռյաբցևին պետք է դիմավորեին Գեղամյանի մարդիկ, որոնց նա կհանձներ պայուսակը։
120 հազար դոլար՝ հայաստանյան ընդդիմության ընտրությունների համար
Ռուս մաքսավորների գործողությունն իրականացվել էր Հայաստանի ազգային անվտանգության նախարարության (ԱԱՆ) աշխատակիցների հաղորդած տեղեկության հիման վրա. նրանք իրենց ռուս գործընկերներին նախազգուշացրել էին գումարով ուղևորի մասին։ «Իզվեստիայի» տվյալներով՝ հայկական հատուկ ծառայությունները գաղտնի լսում էին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հիմնական մրցակիցների հեռախոսազրույցները։ Բնականաբար, ԱԱՆ-ի ուշադրության կենտրոնում էր հայտնվել նաև թեկնածու Արտաշես Գեղամյանը՝ հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր, «Ազգային միաբանություն» կուսակցության ղեկավար։
Առաջ ընկնելով՝ ասենք, որ ընտրություններում նա երրորդ տեղն զբաղեցրեց՝ ստանալով ավելի քան 17% ձայն։ Գեղամյանի վստահելի մարդկանցից մեկն էր Հայաստանի նախկին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախկին օգնական Արբակ Խաչատրյանը, որը 2003 թվականի փետրվարին աշխատում էր Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատար Օլեգ Միրոնովի խորհրդական։ Խաչատրյանը վերահսկում էր «սրբության սրբոցը»՝ ֆինանսները։
Ըստ երևույթին՝ խորհրդականի և Հայաստանում ինչ-որ բաժանորդի հեռախոսազրույցի գաղտնալսումից ազգային անվտանգության նախարարության աշխատակիցներն իմացել էին 120 հազար դոլարի առաքման մասին։ Երևանից ԱԴԾ-ին անմիջապես գաղտնի գաղտնագիր էր ուղարկվել՝ առաքիչին ձերբակալելու խնդրանքով։ Ավելի համոզիչ լինելու համար այդ հաղորդագրության մեջ Արբակ Խաչատրյանին մեղադրել էին բոլոր մահացու մեղքերում՝ 1997 թվականին չեչեն զինյալներին «Իգլա» տիպի մի քանի շարժական զենիթահրթիռային համալիրներ վաճառելու, հայտնի հայ հեռուստալրագրող, Հայաստանի հանրային հեռուստատեսության և հանրային ռադիոյի խորհրդի նախագահ Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը կազմակերպելու և, վերջապես, պարզապես «ռուս-հայկական հարաբերությունների մեջ սեպ խրել ցանկացող ապակառուցողական ուժերին» աջակցելու մեջ։
«Լեֆորտովոյի» օմբուդսմենը
Պետք է հաշվի առնել, որ ընտրությունների ընթացքում Կրեմլը ոչ պաշտոնապես աջակցում էր Ռոբերտ Քոչարյանին։ Ինչպես այժմ պարզ է, համագործակցությունն իրականացվում էր նաև հատուկ ծառայությունների մակարդակում։ Այս առումով Արբակ Խաչատրյանի դեմ քրեական գործը բնորոշ է։ Փետրվարի 4-ին ԱԴԾ աշխատակիցները դատարանի թույլտվությամբ խորհրդականի հեռախոսը դրեցին գաղտնալսման տակ։ Հենց Խաչատրյանի և Յուրի Ռյաբցևի բանակցությունների վերծանումից հատուկ ծառայության աշխատակիցներն իմացան՝ ով և երբ է գումարը տանելու Երևան։ Փետրվարի 5-ին Ռյաբցևին ձերբակալեցին, մաքսանենգության մեղադրանք առաջադրեցին և ազատ արձակեցին 120 հազար ռուբլի գրավի դիմաց։ Արբակ Խաչատրյանն ավելի քիչ բախտ ունեցավ. գործում նա ներկայացվում է որպես մաքսանենգության կազմակերպիչ։ Փետրվարի 9-ին նրան տեղավորեցին «Լեֆորտովո»։ Միրոնովի խորհրդականը հրաժարվում է ցուցմունք տալուց՝ վկայակոչելով Սահմանադրության 51-րդ հոդվածը։
— Այո՛, Խաչատրյանն իսկապես Ռյաբցևին փոխանցել է 120 հազար դոլար, բայց ոչ թե նախագահի թեկնածուի նախընտրական արշավի, այլ Երևանում տուն գնելու համար,— բացատրեց Խաչատրյանի փաստաբան Վլադիմիր Լևինը։ — Ռյաբցևն ըստ էության Խաչատրյանների ընտանեկան բժիշկն էր, և երբ ինչ-որ առիթով թռավ Հայաստան, Արբակը նրան ընկերաբար խնդրեց գումարը տանել։ Ընդ որում՝ Խաչատրյանը Ռյաբցևին չի խնդրել այն ապօրինի տեղափոխել։ Տեղի ունեցածում ամբողջությամբ մեղավոր է Յուրի Ռյաբցևը։ Խաչատրյանի մեղքի ապացույցները հիմնված են միայն նրա հեռախոսազրույցների վերծանման վրա։ Բայց դրանք բոլորովին դատարկ են, և, ի դեպ, հայտնի չէ՝ օրինական ճանապարհո՞վ են ստացվել։
Վլադիմիր Լևինը բացատրեց նաև 120 հազար դոլարի ծագումը։ «Խաչատրյանի չեխ գործընկերը նրան պարտք էր վերադարձրել։ Դրա համար դոլարների կապոցները փաթաթված էին Չեխիայի բանկերից մեկի ժապավենով։ Գումարը վերադարձրած գործարարն արդեն համապատասխան ցուցմունքներ է տվել քննիչներին»,— հայտարարեց փաստաբանը։
Միաժամանակ մարդու իրավունքների հանձնակատարի աշխատակազմի մամուլի քարտուղար Վալերի Վոլոշինը ստեղծված իրավիճակը մեկնաբանեց հետևյալ կերպ։
— Արբակ Խաչատրյանը մեզ մոտ աշխատանքի է եկել անցյալ տարվա վերջին։ Նրան երաշխավորել էր Պետդումայի հարգված պատգամավորներից մեկը։ Ազգանունը չեմ ասի։ Նրան փորձաշրջանով ընդունեցինք։ Սակայն Խաչատրյանը որևէ կերպ իրեն չդրսևորեց և ընդհանրապես աշխատավայրում հայտնվեց երկու-երեք անգամ։ Ուստի մենք նրան աշխատանքից ազատեցինք դեռ քրեական գործի հարուցումից առաջ, և այժմ նրա ճակատագրի մասին ոչինչ չգիտենք։ Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատար Օլեգ Միրոնովին Արբակ Խաչատրյանի հետ կապելու ցանկացած փորձ մենք կդիտարկենք որպես երկրի գլխավոր օմբուդսմենի հեղինակությանը հասցված միտումնավոր հարված։ Մայիսի 22-ին Պետդումայում նոր հանձնակատարի ընտրություններ են լինելու։ Միրոնովի գլխավոր մրցակիցը պատգամավոր Պավել Կրաշենիննիկովն է։ Կարծում եմ՝ այսպիսի նյութ կարդալով՝ նա հաճույքից ձեռքերը կշփի։
«Իզվեստիան» պարզել է, որ Արբակ Խաչատրյանն իսկապես պաշտոնապես ազատվել էր Միրոնովի խորհրդականի պաշտոնից անցյալ տարվա վերջին։ Սակայն 2003 թվականի փետրվարի 2-ին՝ նրա ձերբակալությունից մեկ շաբաթ առաջ, Օլեգ Միրոնովը նախագահ Վլադիմիր Պուտինին ուղարկել էր Արբակ Շահումյանովիչ Խաչատրյանին «առաջին դասի պետական խորհրդական» կոչում շնորհելու փաստաթղթի նախագիծ։ Պարոն Միրոնովի մամուլի քարտուղարն այդ փաստաթղթի մասին իմացավ «Իզվեստիայից» և չկարողացավ այն մեկնաբանել։
Համեմատել բնագրի հետ · Русский
Управление ФСБ по Москве и Московской области возбудило уголовное дело, которое очень скоро может вылиться в громкий международный скандал. По обвинению в контрабанде 120 тысяч долларов арестован советник уполномоченного по правам человека в России Олега Миронова Арбак Хачатрян. По версии спецслужб, на февральских выборах президента Армении советник российского омбудсмена активно спонсировал избирательный штаб кандидата в президенты Арташеса Гегамяна, передавая его представителям деньги на ведение PR-кампании
Российского чиновника впервые уличили в финансировании иностранного политика, да еще оппозиционно настроенного к действующей власти. Скандал уже ударил по репутации нынешнего уполномоченного по правам человека Олега Миронова. 22 мая в Госдуме должны пройти выборы нового омбудсмена, и шансы Миронова усидеть в своем кресле резко уменьшились.
Врач-контрабандист
5 февраля 2003 года пассажиры VIP-зала аэропорта «Шереметьево-1» стали свидетелями следующего эпизода. К одному из пассажиров средних лет, вылетающему рейсом в Ереван, подошли сотрудники таможни и поинтересовались, нет ли у него незадекларированной валюты. «Нет!» — покачал головой человек. Его переспросили. Ответ был тот же. «Тогда покажите, пожалуйста, ваш портфель», — настояли таможенники. В нем оказалось 120 тысяч долларов — 12 пачек стодолларовых купюр с реквизитами одного из чешских банков на упаковочной ленте. «Это ваше?» — опять поинтересовались у пассажира. «Мое», — сдался тот. Контрабандистом оказался московский врач Юрий Рябцев. По этому факту прокуратура тут же возбудила уголовное дело, а расследование поручили сотрудникам УФСБ по Москве и Московской области. Именно чекистам предстояло выяснить, откуда у Рябцева такие деньги, кому он их вез и почему не задекларировал.
Первый же допрос превзошел все ожидания. Врач рассказал, что 120 тысяч долларов ему накануне передал советник уполномоченного по правам человека России Арбак Хачатрян. В Армении тогда в самом разгаре была предвыборная президентская гонка, и средства якобы предназначались для PR-кампании кандидата Арташеса Гегамяна, который был главным оппонентом президента Кочаряна. В аэропорту Еревана Рябцева должны были встретить люди Гегамяна, которым он отдал бы портфель.
120 тысяч долларов на выборы армянской оппозиции
Операция российских таможенников была проведена по наводке сотрудников Министерства национальной безопасности (МНБ) Армении, которые предупредили своих российских коллег о пассажире с деньгами. По данным «Известий», армянские спецслужбы негласно прослушивали телефонные переговоры основных конкурентов президента Роберта Кочаряна. Естественно, в поле зрения МНБ попал и кандидат Арташес Гегамян, депутат Национального собрания республики, лидер партии «Национальное единение» (забегая вперед, скажем, что на выборах он занял третье место, набрав более 17% голосов). Одним из доверенных людей Гегамяна был бывший помощник экс-президента Армении Левона Тер-Петросяна Арбак Хачатрян, который в феврале 2003 года работал советником уполномоченного по правам человека в России Олега Миронова. Хачатрян курировал «святая святых» — финансы.
Видимо, из перехвата телефонного разговора между советником и каким-то абонентом в Армении сотрудникам Министерства национальной безопасности стало известно о доставке 120 тысяч долларов. Из Еревана в ФСБ была немедленно отправлена секретная шифровка с просьбой о задержании курьера. Для пущей убедительности Арбака Хачатряна в этой депеше обвинили во всех смертных грехах: продаже в 1997 году нескольких переносных зенитно-ракетных комплексов типа «Игла» чеченским боевикам, организации убийства известного армянского тележурналиста, председателя совета Общественного телевидения и общественного радио Армении Тиграна Нагдаляна, наконец, просто в поддержке «деструктивных сил, которые хотят вбить клин в российско-армянские отношения».
«Лефортовский» омбудсмен
Необходимо учесть, что Кремль в ходе выборов неофициально поддерживал Роберта Кочаряна. Как теперь ясно, сотрудничество осуществлялось и на уровне спецслужб. В этом смысле уголовное дело против Арбака Хачатряна показательно. 4 февраля сотрудники ФСБ с санкции суда поставили телефон советника на прослушку. Именно из расшифровки переговоров между Хачатряном и Юрием Рябцевым чекисты узнали о том, кто и когда повезет в Ереван деньги. 5 февраля Рябцева задержали, предъявили обвинение в контрабанде и отпустили под залог в 120 тысяч рублей. А Арбаку Хачатряну повезло меньше. В деле он фигурирует как организатор контрабанды. 9 февраля он был помещен в «Лефортово». От показаний советник Миронова отказывается, ссылаясь на 51-ю статью Конституции.
— Да, действительно, Хачатрян передал Рябцеву 120 тысяч долларов, но не на предвыборную кампанию кандидата в президенты, а на покупку дома в Ереване, — пояснил адвокат Хачатряна Владимир Левин. — Рябцев по сути дела был семейным доктором Хачатрянов, и когда с какой-то оказией полетел в Армению, Арбак по дружбе попросил врача отвезти деньги. При этом Хачатрян не просил Рябцева везти их нелегально. В том, что произошло, целиком виноват Юрий Рябцев. Доказательства вины Хачатряна строятся только на расшифровке его телефонных переговоров. Но они совершено пустые, и, кстати, неизвестно, законно ли получены.
Владимир Левин объяснил и происхождение 120 тысяч долларов. «Хачатряну вернул долг его чешский компаньон. Поэтому пачки с долларами были обернуты лентой одного из банков Чехии. Соответствующие показания предприниматель, вернувший деньги, уже дал следователям», — заявил адвокат.
Вместе с тем пресс-секретарь аппарата уполномоченного по правам человека Валерий Волошин следующим образом прокомментировал сложившуюся ситуацию.
— Арбак Хачатрян пришел к нам на работу в конце прошлого года. Его рекомендовал один из уважаемых депутатов Госдумы. Фамилию не скажу. Взяли мы его на испытательный срок. Однако Хачатрян себя никак не зарекомендовал и вообще появился на своем рабочем месте раза два-три. Поэтому мы его еще до возбуждения уголовного дела уволили, и сейчас о судьбе Хачатряна нам ничего не известно. Любая попытка связать уполномоченного по правам человека Олега Миронова и Арбака Хачатряна будет расцениваться нами как умышленный удар по репутации главного омбудсмена страны. 22 мая в Госдуме пройдут выборы нового уполномоченного. Главный конкурент Миронова — депутат Павел Крашенинников. Я думаю, прочитав такой материал, он будет потирать руки от удовольствия.
«Известия» выяснили, что Арбак Хачатрян действительно был официально уволен с поста советника Миронова в конце прошлого года. Однако 2 февраля 2003 года, то есть за неделю до его ареста, Олег Миронов направил президенту Владимиру Путину проект документа о присвоении Арбаку Шаумяновичу Хачатряну звания «государственный советник первого класса». Об этом документе пресс-секретарь господина Миронова узнал от «Известий» и не смог его прокомментировать.
Նշում աղբյուրի մասին
Publication date supplied by the personal archive; it may differ from the original publication date.