«Воспитательная пощёчина» Пашиняну обошлась Армении слишком дорого
«Փաշինյանին ուղղված «դաստիարակչական ապտակը» խիստ թանկ արժեցավ Հայաստանին»
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
«Я более чем уверен: Сергей Лавров еще во время своего руководства увидит, как Турция через Украину предъявит требования России». Собеседник «Аравота» — политический аналитик Арбак Хачатрян.
— Соглашение президентов России, Азербайджана и премьера Армении в ночь с 9 на 10 ноября стало неожиданностью. Можно было это предвидеть? — Вкратце: многоходовая, многовекторная деятельность противника поставила Армению в цугцванг — любое продолжение ведет к мату. Это напоминает и запоздало вернувшийся бумеранг. Катастрофа не возникла за день; добавьте геополитические интересы к причинной цепочке — получите ответ. По-моему, поражение скорее дипломатическое, чем военное. Солдаты героически боролись с десятикратно превосходящим техникой и числом противником; дипломатический провал очевиден. Дипломатия показала импотенцию. Успех обеспечивают не ура-патриотические лозунги, а ежедневная последовательная работа в разных странах и сферах, включая лоббизм с огромной ролью диаспоры. Иначе результат будет тем же.
— Пашинян поздно признал, что невозможность военного сопротивления поняли позже, а заявление подписали, избегая худшего позора и спасая 20-30 тысяч солдат. Многие считают это предательством. Ваше мнение?
— В Армении горчицу почему-то всегда подают после обеда. «Умные» анализы делают постфактум. Как воюющая страна не знает оружия противника и, словно Буденный в первые дни Великой Отечественной, идет на танки с конницей и саблями? Согласен: армия 21-го века победила армию 20-го; прежде всего это организационное поражение.
— Армия оснащается с российской помощью. Это и поражение России? Обсуждают также стратегическое поражение: покровитель Азербайджана Турция полноценно вошла на Южный Кавказ, участвуя в миротворчестве в Лачинском коридоре с Россией и обеспечивая дорогу Азербайджан–Турция, устраняющую препятствие Великому Турану.
— Это многоплановый фильм, где главное на заднем плане; однозначный ответ бессмыслен. Армения и исторический Арцах в тяжелейшем положении — словно червь на крючке. Реванш Азербайджана и турецкая помощь дали им выгодные позиции. Но выгоднее всего оказалась Россия с беспрецедентной операцией дальнего замысла. При пандемии, фактическом отсутствии законов и действенных организаций она стала миротворцем и обеспечила физическое присутствие в мусульманской стране, чего прежде не было. Другие сопредседатели Минской группы узнали лишь после договоренности с Турцией.
Дальнюю цель покажет время. Но «воспитательная пощечина» преимущественно прозападному Пашиняну дорого обошлась и ему, и Армении; тысячи погибших солдат также на их совести. В Армении считают, что помощь стратегического партнера всегда приходит минимум через три дня, здесь через сорок четыре. Даже в России недоумевают: как оставить вернейшего союзника, никогда не предававшую Армению, против превосходящего противника? История «300 спартанцев» заставляет задуматься. Что будет, если христианская страна, испытавшая незаконно использованный Азербайджаном натовский арсенал и боровшаяся с проникшими при помощи Турции террористами, от отчаяния тоже пойдет путем терроризма по принципу «око за око»?
Это нежелательный мировой прецедент. Есть ли юридическое определение нерушимости границ? Какие страны добровольно вернули захваченные земли? Пусть назовут.
— Вы говорили о растущих турецких аппетитах и возможных притязаниях султана Эрдогана после Арцаха на исторически турецкие Батуми и Крым. Лавров назвал подобные упоминания провокацией. Ваш ответ?
— Лавров как профессионал достоин уважения. Он еще увидит требования Турции через Украину. Родившийся в Грузии Лавров армянского происхождения, по-моему, еще многое должен сделать. При нем существенно пострадали вековые российско-грузинские дипломатические отношения, Армения потеряла Арцах, а российские миротворцы вошли в регион.
— Пашинян уйдет? Среди 17 требующих отставки партий много бывших, желающих реванша; он обвиняет их в уклонении от фронта и стремлении свергнуть правительство. Какую позицию займет Россия?
— Парадоксально, но в собственных интересах она может поддерживать прозападного Пашиняна. Допустив сбитый в Армении Азербайджаном, фактически Турцией, российский вертолет, Россия закроет глаза и на изначальные нарушения его прихода к власти, реверансы Западу и неуравновешенность, лишь бы легализовать свое присутствие. Но желания могут не совпасть с дальнейшими событиями.
— Из вчерашних слов президента России ясно, что его оставят у власти; Пашинян опубликовал шестимесячную дорожную карту. Ваш комментарий?
— Южный Кавказ стал крайне опасным геополитическим участком. Говорить сейчас о вооружении и усилении — сказка: надо было раньше. Нужна сверхмощная дипломатия. Но Арменией правит политический труп — сила и ее лидер, поэтому мы рискуем потерять государство и государственность. Доля вины есть у всех армянских властей.
Беседу вела Нелли ГРИГОРЯН
Газета «Аравот», 19.11.2020
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
«Ես առավել քան համոզված եմ, որ Սերգեյ Լավրովն իր ղեկավարման օրոք կտեսնի, թե ինչպե՞ս է Թուրքիան Ուկրաինայի միջոցով պահանջներ ներկայացնելու Ռուսաստանին». «Առավոտի» զրուցակիցն է քաղաքական վերլուծաբան Արբակ Խաչատրյանը:
– Նոյեմբերի 9-ի լույս 10-ի գիշերը ՌԴ, Ադրբեջանի նախագահների եւ ՀՀ վարչապետի ստորագրած համաձայնությունը Հայաստանում շատերի համար էր անակնկալ: Պարոն Խաչատրյան, դեպքերի նման ընթացք հնարավո՞ր էր կանխատեսել: Ստեղծված իրավիճակը Դուք ինչպես կմեկնաբանեք: – Եթե հակիրճ, ապա հարկ է խոստովանել, որ հակառակորդի բազմաքայլ ու բազմավեկտոր գործունեության արդյունքում Հայաստանը հայտնվել է ցուգցվանգում: Շախմատում սա այն իրավիճակն է, երբ կողմերից մեկը սպառում է օգտակար քայլ անելու ուզած հնարավորություն, երբ ուզած շարունակություն հանգեցնում է մատի: Անձամբ ինձ, սա նաեւ՝ փոքր-ինչ ուշացումով վերադարձող բումերանգ է հիշեցնում: Այո, Հայաստանն իրապես հայտնվել է խիստ աղետալի իրավիճակում: Իրավիճակ, որն ամենեւին էլ մեկ օրում չէ, որ ստեղծվել է: Եթե պատճառահետեւանքային հերթագայությանը հավելեք նաեւ աշխարհաքաղաքական շահերը, դուք կստանաք Ձեր տված հարցի պատասխանը: Ըստ իս, սա ռազմականից առավել, դիվանագիտական պարտություն է: Ի տարբերություն պատերազմի դաշտում ռազմատեխնիկայով ու մարդաքանակով հայկական զորքերին տասնապատիկ գերազանցող հակառակորդի դեմ հերոսաբար մարտնչող զինվորների՝ դիվանագիտական ճակատում կրած պարտությունն առավել քան ակնառու է: Չափազանցրած չեմ լինի, եթե ասեմ, որ հայկական դիվանագիտությունը ցույց տվեց իր իմպոտենտությունը: Հասկանում եք, հաջողության երաշխիքը ոչ թե «ուռա» հայրենասիրական կոչերն ու մերկապարանոց հայտարարություններն են, այլ աշխարհի տարբեր կողմերում ու տարբեր ոլորտներում իրականացվելիք ամենօրյա, հետեւողական աշխատանքը: Նաեւ լոբբիստական աշխատանքը, որում ահռելի դերակատարություն պիտի վերապահվի նաեւ հայկական սփյուռքին: Հակառակ դեպքում, մշտապես ունենալու ենք նույն տխուր արդյունքը:
– Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ուշացումով խոստովանեց, որ ավելի ուշ են գիտակցել ռազմական դիմակայության անհնարինությունը, որ չարաբաստիկ այս հայտարարությունը ստորագրվել է՝ է՛լ ավելի խայտառակ իրավիճակ չունենալու եւ 20-30 հազար զինվորի կյանք փրկելու համար: Որոշում, որը հանրության ստվար հատվածի կողմից որակվում է որպես դավաճանական: Այս մասին ի՞նչ կասեք:
– Վաղուց եմ նկատել, որ Հայաստանում, չգիտես ինչու, մանանեխը մշտապես ճաշից հետո է մատուցվում: Նկատել եմ նաեւ, որ որպես կանոն «խելացի» մտքերն ու վերլուծություններն արվում են պոստֆակտում, երբ այլեւս ամեն ինչ ավարտված է լինում: Դուք ինձ կարո՞ղ եք բացատրել, թե ինչպե՞ս է լինում, որ պատերազմի մեջ գտնվող երկիրը անտեղյակ լինի հակառակորդի տիրապետած զենքից, ու ինչպես Մեծ Հայրենականի առաջին օրերին Բուդյոննին՝ տանկերի դեմ հեծելազորով ու սուսերով դուրս գա պայքարի: Համամիտ եմ բարձրաձայնվող այն տեսակետին, որ սա 21-րդ դարի բանակի հաղթանակն էր 20-րդի հանդեպ: Որ սա՝ առաջին հերթին պարտություն էր կազմակերպչական տեսանկյունից:
– Հայկական բանակն իր սպառազինությունը համալրում է ռազմավարական գործընկերոջ՝ Ռուսաստանի օժանդակությամբ: Դուք է՞լ եք այն համոզմանը, որ սա նաեւ Ռուսաստանի պարտությունն էր: Ի դեպ, ակտիվորեն քննարկվում է նաեւ վարկած, որ ՌԴ-ն ոչ միայն ռազմական, այլ նաեւ ռազմավարական պարտություն է կրել, քանի որ Ադրբեջանի հովանավորյալ Թուրքիան Հարավկովկասյան տարածաշրջանում արդեն լիարժեք ներկայություն ունի: Իբրեւ սրա հաստատում, վկայաբերվում է ռուսական զորքի հետ համատեղ՝ թուրքական զորքի մասնակցությունը Լաչինի միջանցքում իրականացվելիք խաղաղապահ գործունեությանն ու Մեծ Թուրանի համար արգելք հանդիսացող, Ադրբեջանը Թուրքիային կապող ճանապարհի գործունեության ապահովումը:
– Եթե անկեղծ, ապա նշեմ, որ այն՝ ինչ կատարվում է, ինձ բազմապլան ֆիլմ է հիշեցնում: Այնպիսի ֆիլմ, որի գլխավոր գործողությունները ոչ թե առաջին, այլ հետին պլանում են նշմարվում: Այս պարագայում միանշանակ պատասխան տալը, ըստ իս, անիմաստ է: Որ Հայաստանը, ի դեմս պատմական Արցախի, հայտնվել է դժվարագույն կացության մեջ, անհերքելի իրողություն է: Կացություն, որը քաղաքագետներից ոմանց դիպուկ բնորոշմամբ նման է կարթին ամրացված որդի կարգավիճակին: Որ ռեւանշի հասած Ադրբեջանն ու նրան դրանում մեծապես օժանդակած Թուրքիան հայտնվել են խիստ նպաստավոր ու շահեկան դիրքերում, միանշանակ է: Բայց որքան էլ տարօրինակ հնչի, ամենից առավել շահեկան դիրքում է հայտնվել՝ բնույթով նախադեպը չունեցող գործողություն ու հեռահար նպատակի միտված նախագիծ իրականացնող Ռուսաստանը: Համավարակի պայմաններում եւ, ըստ էության, օրենքների ու դրանց իրագործմանը կոչված կազմակերպությունների չգոյության պայմաններում հենց նրան հաջողվեց հանդես գալ խաղաղապահի դերում ու ֆիզիկական ներկայություն ապահովել մուսուլմանական երկրում, որի նախադեպը մինչ այս չէր եղել: Թուրքիայի հետ ընդհանուր հայտարարի գալուց հետո միայն այս մասին տեղյակ պահվեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ մյուս երկրներին: Թե այս քայլով ի՞նչ հեռահար խնդիր է լուծելու Ռուսաստանը՝ ժամանակը ցույց կտա: Փաստն այն է, սակայն, որ գերազանցապես արեւմտամետ դիրքորոշում ունեցող Փաշինյանին ուղղված «դաստիարակչական ապտակը» խիստ թանկ արժեցավ ոչ միայն նրան, այլեւ Հայաստանին: Այս առումով, երիտասարդ հազարավոր զինվորականների մահը նաեւ նրանց խղճին է մնում: Որքան էլ ցավալի, բայց Հայաստանում արդեն կարծիք է ձեւավորվում, որ ռազմավարական գործընկերոջ օգնությունը որպես կանոն առնվազն երեք (այս դեպքում՝ քառասունչորս օր) ուշացումով է ցուցաբերվում: Այս առումով անգամ բուն Ռուսաստանում են տարակուսում, թե ինչպե՞ս կարելի է թվաքանակով ու գերժամանակակից ռազմատեխնիկայով գերազանցող հակառակորդի դեմ միայնակ թողնել ամենահավատարիմ դաշնակցին, Ռուսաստանին երբեւիցե չդավաճանած Հայաստանին: Թշնամուն հերոսաբար դիմակայող «300 սպարտացիների» պատմությունը, նրանց խորին համոզմամբ, մտորելու լրջագույն տեղիք է տալիս: Հասկանո՞ւմ եք, թե ինչ կարող է լինել, երբ Ադրբեջանի կողմից ապօրինաբար կիրառած, ՆԱՏՕ-ի զինանոցի պարունակությունը «ճաշակած», Թուրքիայի գործուն մասնակցությամբ տարածաշրջան ներթափանցած ահաբեկիչների դեմ պայքարող քրիստոնյա երկիրը նույնպես՝ ճարահատությունից դրդված, «ակն ընդ ական» սկզբունքով բռնի ահաբեկչության ճանապարհը: Չէ՞ որ, սա կարող է ստեղծել խիստ անցանկալի նախադեպ աշխարհում: Մեկ այլ հարցի մասին եւս: Հետաքրքիր է, աշխարհում գոյություն ունի՞ սահմանների անխախտելիության իրավական սահմանում: Հետաքրքիր է, աշխարհում կա՞ն գրաված հողերը կամովին վերադարձրած երկրներ: Եթե կան, թող այդ մասին բարձրաձայնեն:
– Պարոն Խաչատրյան, մեր վերջին զրույցում խոսել էիք անպատժելիության պայմաններում Թուրքիայի կողմից օրըստօրե մեծացող ախորժակի մասին: Հիշատակել էիք նաեւ, որ իրեն սուլթան երեւակայող Էրդողանը Արցախյան ֆրոնտում արձանագրած հաջողությունից որոշ ժամանակ անց հավակնելու է տեր կանգնել նաեւ պատմականորեն Թուրքիայի տարածքը դիտարկվող Բաթումիին եւ Ղրիմին: ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովն իր վերջին ելույթում այս կարգի հիշատակումները սադրանք էր որակել: Ի՞նչ կասեք այս մասին:
– Իբրեւ պրոֆեսիոնալ՝ Սերգեյ Լավրովը հարգանքի է արժանի: Ես առավել քան համոզված եմ, որ նա իր ղեկավարման օրոք կտեսնի, թե ինչպես է Թուրքիան Ուկրաինայի միջոցով պահանջներ ներկայացնելու Ռուսաստանին: Վրաստանում ծնված, հայկական ծագում ունեցող Լավրովն, ըստ իս, դեռ շատ անելիք ունի: Նրա՝ Ռուսաստանի արտաքին գերատեսչության ղեկավարման տարիներին են էապես տուժել դարերի պատմություն ունեցող ռուս-վրացական դիվանագիտական հարաբերությունները, նրա օրոք Հայաստանը կորցրեց Արցախն, ու ռուս խաղաղապահները մտան տարածաշրջան:
– Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական կտա՞: Կարծիք կա, որ նրա հրաժարականը պահանջող 17 կուսակցությունների շարքում շատ են ռեւանշի ցանկություն ունեցող նախկինները, որոնց Փաշինյանը մեղադրում է զանազան պատճառներով ռազմի դաշտ մեկնելուց խուսափելու եւ հնարավոր ու անհնար բոլոր միջոցներով Փաշինյանի կառավարության տապալումը լիակատար դարձնելու մեջ: Այս հարցում, ըստ Ձեզ, ի՞նչ դիրքորոշում կորդեգրի Փաշինյանի հանդեպ Ռուսաստանը:
– Պարադոքսալ կարող է հնչել, բայց իմ խորին համոզմամբ, ՌԴ-ն իր իսկ շահերից ելնելով կարող է կողմ լինել արեւմտամետ դիրքորոշմամբ հայտնի Փաշինյանի հետագա կառավարմանը: Միտքս պարզաբանեմ. բուն Հայաստանի տարածքում Ադրբեջանի (իրականում Թուրքիայի ) կողմից ռուսական ուղղաթիռի խոցումը հանդուրժող Ռուսաստանը, ըստ իս, աչք է փակելու նաեւ «էն գլխից» խախտումներով իշխանության եկած ու Արեւմուտքի առջեւ ռեւերանսներ անող, անհավասարակշիռ վարքով հայտնի Փաշինյանին, մեն մի բանի համար՝ օրինականացնելու համար իր ներկայությունը տարածաշրջանում… Թեպետ, ցանկությունը կարող է եւ չհամընկնել զարգացումների հետագա տրամաբանությանը:
-Նախօրեին, ՌԴ նախագահի հայտարարություններից հասկանալի դարձավ, որ Նիկոլ Փաշինյանին «պահելու» են Հայաստանում իշխանության, ավելին, Նիկոլ Փաշինյանը երեկ վեց ամսվա ճանապարհային քարտեզ է հրապարակել: Սրան ի՞նչ կասեք:
-Հարավկովկասյան տարածաշրջանը դարձել է աշխարհաքաղաքական շատ վտանգավոր հատված եւ այս իրավիճակում ասել՝ կզինվենք, կհզորանանք, դա այժմ առնվազն հեքիաթի ժանրից է, դա պետք էր ավելի վաղ անել: Այս պարագայում անհրաժեշտ է գերհզոր դիվանագիտական աշխատանք: Բայց քանի որ Հայաստանը դեռ ղեկավարվում է քաղաքական դիակ դարձած ուժի եւ նրա ղեկավարի կողմից՝ մենք կանգնած ենք պետությունն ու պետականությունը կորցնելու վտանգի առջեւ: Այստեղ մեղքի իրենց բաժինն ունեն Հայաստանի բոլոր իշխանությունները:
Զրույցը վարեց Նելլի ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ
«Առավոտ» օրաթերթ 19.11.2020
Примечание об источнике
Publication date displayed in the publisher's Arbak Khachatryan tag index.