Армянское чувство чести и поверженная честь «Искандера»…
Հայկական թասիբն ու «Իսկանդերի» զգետնված պատիվը…
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
Парадоксальная, парадоксальная страна Армения. Страна, где горчицу всегда подают после еды, а действительность становится понятной лишь после того, как превратится в историческое прошлое.
Армения — страна, значительная часть жителей которой старается предстать перед миром более русскими, чем русские, и более янки, чем сами янки.
Страна, «истеблишмент» которой больше осведомлён об обязательном атрибуте хаша — «нежной, вкусной требухе („зинг“)», — чем о региональных событиях и реальных опасностях, нависших над страной.
Почему так, в чём глубинные причины сложившейся ситуации, где искать выход из неё? Об этих и других проблемах мой разговор с Арбаком Хачатряном.
Человеком, которого я знаю ещё со времён Первой Арцахской войны. Личностью, о неоценимых услугах которой родине знают немногие. Достойным армянином, всегда возражавшим против того, чтобы его имя произносили публично. Это, как говорится, подсказка журналистам, чью обязанность я пытаюсь сегодня взять на себя по той простой причине, что нынешнее политическое руководство, будь то президент или премьер-министр, вместо того чтобы окружать себя такими людьми, опираться на их весомую репутацию и возможности, выбрало опорой людей, которых было бы логичнее видеть в яслях или детском саду, чем на политическом Парнасе. Такова Армения — страна, где людей оценивают не по делам на благо народа, а по занимаемой должности. Впрочем…
Я обращаюсь к своему другу, известному точными политическими прогнозами, надеясь понять логику стремительных событий, начавшихся в регионе.
— Возникшая в Армении внутриполитическая ситуация многим напоминает известный эпизод фильма «Свадьба в Малиновке», когда один из героев никак не может сделать выбор между своими, разделёнными на красных и белых. Интересно, почему мы постоянно оказываемся в подобной ситуации? В чём причина этого кошмарного дежавю?
— Хотя я не еврей, сейчас отвечу на твой вопрос вопросом. Можешь сказать, почему, по какой причине нам, армянам, веками так и не удаётся иметь стабильное и прочное государство? В чём причина нашей неумелости, если хотите, неспособности, а также склонности многих наших соотечественников к эмиграции и преклонению перед чужим? По-моему, это вовсе не риторические вопросы. Именно в глубинных слоях этих вопросов нужно искать ответы на загадки, регулярно возникающие перед нами.
Теперь о крайне тревожной ситуации в Армении. Можно только изумляться: по одну сторону баррикад — заслужившая определение «невменяемая», наглая власть, считающая «позором слезть с осла», по другую — прежние, обвиняемые в реваншизме и рассчитывающие на короткую память народа. А ещё — глубоко отвратившиеся от всего этого, ждущие возвращения пропавших без вести и пленных солдат, не находящие утешения родители более чем шести тысяч похороненных воинов. Честно говоря, мне кажутся нелепыми и «события», связанные с увольнением начальника Генштаба. Понимаете, эта трагикомедия имеет все шансы стать хрестоматийной.
Теперь скажите мне, объясните, пожалуйста, почему профессиональные военные, которых принято называть «генералитетом», не изолировали Никола Пашиняна, далёкого от военного искусства, и не взяли управление в свои руки уже на четвёртый день войны, тем самым предотвратив бессмысленную гибель тысяч армян? Ведь кому, если не им, должна была быть хорошо известна реальная картина соотношения сил?
Вместо этого и принятия строгих мер, вполне допустимых в военной ситуации, те же военные продолжали выполнять опосредованные указания ничего не понимающего премьер-министра и его «главного советника», руководителя военного формирования «Эрато». Меня, думаю, и очень многих подобных мне, поражает ещё и другое. Причиной гнева военных и тем, что «вывело» их на площадь, стали не оборванные жизни шести тысяч молодых людей, а увольнение заместителя начальника Генштаба. И, что ещё нелепее, удостоившийся «суровой» критики премьер-министра «гермафродит», уклонившийся в критический момент войны, — «Искандер» «армянского происхождения», использовавший лишь 10 процентов своих возможностей.
Что угодно, но этого бесчестья военные переварить не могли. Больше, чем бессмысленная гибель тысяч армян, их возмутила поверженная честь мундира. Это было нестерпимо, потому что под сомнение была поставлена всемирно известная репутация российского оружия.
— В российских СМИ ты годами говорил о вреде раболепия и необходимости развивать достойные межгосударственные отношения, основанные на взаимном уважении. Во время недавнего визита в Грузию я лично стал тому свидетелем. Глубокое уважение и почтение грузинской стороны к нам, армянам, желание армянских и грузинских интеллектуалов создать конфедерацию были подтверждением сказанного. Это взаимное доверие, как я узнал, идёт издавна, из 1990-х, когда благодаря армянским и грузинским подвижникам удалось предотвратить братоубийственную войну и голод.
— Догадываюсь, на что ты намекаешь. Несомненно, ты прав. История имеет свойство повторяться, и мы обязаны быть готовы ко всему. Мы можем противостоять опасностям, угрожающим региону, общими силами, иначе обречены на гибель. В этой части разговора хочу выступить не как политический аналитик, а как российский правозащитник и задать вопрос стратегическому партнёру, продавшему Армении по существу непригодные ракеты. Интересно, сколько ещё жертв было нужно, чтобы применение «Искандера» и других ракет, так и не поднявшихся в воздух, стало оправданным?
Вы продали Армении крайне полезное оружие, предназначенное для войны, или бутафорию, парящую в небе в праздничные дни и гордо проходящую по праздничной площади, наводя ужас на врага? Я спросил бы их об этом. Интересно, как поступило бы руководство России. Понеся бесчисленные потери, продолжило бы оно соблюдать договорённость о неприменении оружия или расстреляло бы своих безвольных генералов, которые ради договора способствовали гибели тысяч молодых людей?
— По некоторым оценкам, Армения попала в зону «свободного падения». Государственная инфраструктура полностью парализована, в обществе всё больше углубляется апатия, вызванная неопределённостью. Атмосфера подозрения становится доминирующей. Что скажешь по этому поводу?
— Прежде всего отмечу, что всё меняется в мире. В этом смысле Армению можно рассматривать как индикатор, чётко фиксирующий ход событий. Финансово-банковская система, завладевшая рычагами управления миром за последние три столетия, находится в глубоком кризисе. Однако её скорый крах не вызывает сомнений. Тем не менее некоронованные короли мира пытаются любой ценой отложить неизбежную агонию системы и всеми способами продлить свою власть. Covid-19 стал настоящим испытанием для современных наследников ростовщических традиций тамплиеров. Обрушившаяся на мир пандемия — своеобразное предупреждение силам, нарушившим нормальную жизнь человечества и экосистему Земли, для которых накопление материальных ценностей стало сверхзадачей.
И теперь всё рушится. Представьте на мгновение, как отнеслись бы жители Нью-Йорка, ежедневно терявшие десятки тысяч близких, если бы кто-то попытался говорить о важности материальных ценностей. Почему я говорю об этом? Последняя Арцахская война, унёсшая жизни тысяч воинов и приковавшая многих молодых людей к инвалидным коляскам, вновь подтвердила, что средства, награбленные у собственного народа, совершенно непригодны и бессильны что-либо спасти. Это предупреждение всем, кто думает, что может спасти и своих потомков, и своё имущество. Это заблуждение. И чем раньше всё это будет осознано, тем больше станет возможность спастись.
Социальная поляризация и нетерпимость политических кругов друг к другу могут привести к братоубийственной войне, дав спокойно наблюдающим за всем этим врагам возможность представить нас, армян, миру как виновников всего. Печально, но подобное наше поведение может поставить под сомнение даже подлинность 1915 года…
Я всегда боролся за независимость своего народа, однако, если у народа рабская психология, неважно, находится ли он под покровительством России, Европы или Турции. (Об этом Арбак Хачатрян говорил ранее в своей статье «Если ты тряпка, какое значение имеет, под кем ты: под Европой, США или кем-то другим?».)
Сегодня, если в Индокитае или какой-нибудь африканской стране произойдёт катастрофа и погибнут люди, мы, к сожалению, либо не узнаем об этом, либо отнесёмся равнодушно. И знаете почему? Потому что случившееся нас непосредственно не касается, потому что духовно-культурная связь с этими странами разорвана; иначе говоря, нарушен космический порядок сосуществования. Между тем эта связь крайне важна для полного осознания аксиоматической истины: «Чужой боли не бывает». Для Армении, находящейся на перекрёстке геополитических суховеев, одним из спасательных кругов может стать укрепление духовно-культурных связей с Россией и Грузией.
— Есть конкретное предложение? Интересно, существует ли универсальное предложение, приемлемое для очень многих стран? Короче: что будет основой, краеугольным камнем предлагаемой системы?
— Честно говоря, это тема отдельного разговора, к которой в ближайшее время подробнее обратятся наши коллеги, представители армяно-грузинской конфедерации. Ограничусь лишь одним напоминанием: изначально человечество руководствовалось естественными законами, установленными Богом, но за тысячелетия они исказились — я имею в виду принятые в мире конституции и другие законы — и из мандата на защиту прав человека превратились в инструмент порабощения людей, служащий нынешним властям. Это видно даже невооружённым глазом и в Армении, и во всём мире.
По моему глубокому убеждению, путь спасения человечества один: вновь положить Божественные законы в основу правовых отношений между людьми.
Гагик МАНАСЯН
Председатель Федерации защиты интеллектуальной собственности
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
Պարադոքսալ, պարադոքսալ երկիր է Հայաստանը: Երկիր, որտեղ մանանեխը մշտապես ճաշից հետո է մատուցվում, իրականությունն էլ՝ պատմական անցյալ դառնալուց հետո է միայն ընկալելի դառնում:
Հայաստանը երկիր է, որի բնակիչների մի ստվար հատված աշխարհին ռուսից ավելի ռուս և յանկիներից ավելի յանկի է փորձում ներկայանալ:
Երկիր, որի «իսթեբլիշմենտը» խաշի պարտադիր ատրիբուտ «փափկանուշ զինգերից» ավելի տեղյակ է, քան տարածաշրջանային զարգացումներից ու երկրի գլխին կախված ռեալ վտանգներից:
Ինչու է այսպես, որոնք են ստեղծված իրավիճակի խորքային պատճառները, որտեղ պիտի փնտրել իրավիճակից դուրս գալու ելքը: Այս ու այլ խնդիրների մասին է զրույցս Արբակ Խաչատրյանի հետ:
Մարդ, որին դեռ Արցախյան առաջին պատերազմի օրերից եմ ճանաչում: Անհատ, որի հայրենիքին մատուցած անգնահատելի ծառայությունների մասին գիտեն քչերը: Արժանապատիվ հայ, ով մշտապես դեմ է եղել իր անունը բարձրաձայնելուն: Սա, ինչպես ասում են, հուշում լրագրողներին, ում պարտականությունն էլ փորձում եմ այսօր ստանձնել այն պարզ պատճառով, քանի որ այսօրվա քաղաքական ղեկավարությունը, լինի դա նախագահ, թե վարչապետ, իրենց այս կարգի մարդկանցով շրջապատելու, նրանց ծանրակշիռ վարկին ու հնարավորություններին ապավինելու փոխարեն, նեցուկ են ընտրել մարդկանց, ում մսուր-մանկապարտեզում տեսնելը՝ քաղաքական պառնասում հայտնվելուց առավել տրամաբանական կլիներ: Այսպիսին է Հայաստանը, երկիր՝ որտեղ մարդկանց գնահատում են ոչ թե ազգանպաստ գործերով, այլ՝ զբաղեցրած պաշտոնով: Ինչևէ…
Քաղաքական ճշգրիտ կանխատեսումներով հայտնի ընկերոջս եմ դիմում՝ տարածաշրջանում մեկնարկած սրընթաց զարգացումների տրամաբանությունը հասկանալու ակնկալիքով:
– Հայաստանում ստեղծված ներքաղաքական իրավիճակը շատերին «Հարսանիք Մալինովկայում» ֆիլմի հայտնի դրվագն է հիշեցնում, երբ հերոսներից մեկին այդպես էլ չի հաջողվում ընտրություն կատարել կարմիրի ու սպիտակի բաժանված յուրայինների միջև: Հետաքրքրիր է, ինչու ենք մենք մշտապես հայտնվում նմանատիպ իրավիճակում: Որն է այս մղձավանջային դեժավյուի պատճառը:
– Թեպետ հրեա չեմ, բայց այս պահին ինձ ուղղված հարցիդ՝ հարցով կպատասխանեմ: Կարո՞ղ ես ասել, թե ինչու, ի՞նչ պատճառով հայերիս դարեր շարունակ այդպես էլ չի հաջողվում կայուն ու հաստատուն պետություն ունենալ: Ինչն է մեր ապաշնորհության, եթե կուզեք՝ անունակության, ինչպես նաև՝ մեր հայրենակիցներից շատերի մոտ նկատվող գաղթի հանդեպ հակվածության և օտարամեծության պատճառը: Սրանք, ըստ իս, ամենևին էլ հռետորական հարցեր չեն: Հենց այս հարցադրումների ենթաշերտերում է անհրաժեշտ փնտրել պարբերաբար մեզ ներկայացող թնջուկների պատասխանը:
Այժմ՝ Հայաստանում ստեղծված խիստ մտահոգիչ իրավիճակի մասին: Ապշել կարելի է. բարիկադի մի կողմում «անմեղսունակ» որակմանն արժանացած պնդերես, «էշից իջնելը այիբ դիտարկող» իշխանությունն է, մյուսում՝ իրենց հույսը ժողովրդի կարճ հիշողության վրա դրած, ռևանշիզմի մեջ մեղադրվող նախկինները: Ու մեկ էլ՝ այս ամենից խորապես զզված, անհայտ կորած ու գերեվարված զինվորների դարձին սպասող, հողին հանձնված վեց հազարից ավելի զինվորների՝ սփոփանք չգտնող ծնողները: Անկեղծ ասած, ինձ անհեթեթ են թվում նաև Գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնանկության հետ կապված «զարգացումները»: Հասկանում եք, այս տրագիկոմեդիան միտում ունի դասագրքային դառնալու:
Հիմա ինձ ասեք, բացատրեք խնդրում եմ, թե ինչու պրոֆեսիոնալ զինվորականները, որոնց ընդունված է «գեներալիտետ» կոչել, չմեկուսացրին ռազմարվեստից արշիններով հեռու Նիկոլ Փաշինյանին ու պատերազմի հենց չորրորդ օրը իրենց ձեռքը չվերցրին կառավարման ղեկը՝ այդ կերպ կանխելով հազարավոր հայորդիների անիմաստ կորուստը: Չէ որ, եթե ոչ նրանց, ապա էլ ում պիտի քաջ հայտնի լիներ ուժերի հարաբերակցության իրական պատկերը:
Այդպես վարվելու և պատերազմական իրավիճակում միանգամայն ընդունելի խիստ միջոցներ ձեռնարկելու փոխարեն նույն այդ զինվորականները շարունակել են կատարել «բանից բեխաբար» վարչապետի ու նրա «գլխավոր խորհրդական», «Էրատո» զորամիավորման ղեկավարի միջնորդավորված ցուցումները: Ինձ, կարծում եմ նաև ինձ նման շատ-շատերին ապշեցնում է նաև այլ բան: Զինվորականների զայրույթի պատճառն ու նրանց հրապարակ «ուղեկցողը» ոչ թե վեց հազար երիտասարդների ընդհատված կյանքն էր, այլ Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալի պաշտոնանկությունը, իսկ որ ավելի զավեշտալի է, վարչապետի «խիստ» քննադատությանն արժանացած, պատերազմի օրհասական պահին գլուխ պահած «հերմոֆրոդիտը»՝ հնարավորությունների ընդամենը 10 տոկոսն օգտագործած «հայկական ծագման» «Իսկանդերը»:
Ինչ-ինչ, բայց զինվորականությունն այս անարգանքը մարսել չէր կարող: Հազարավոր հայորդիների անմիտ նահատակությունից առավել, վերջիններիս վրդովեցրել էր համազգեստի զգետնված պատիվը: Սա անհանդուրժելի էր, քանի որ կասկածի տակ էր դրվել ռուսական զենքի աշխարհահռչակ վարկը:
– Ռուսական լրատվամիջոցներում տարիներ շարունակ բարձրաձայնել ես ստրկամտության վնասների և արժանապատիվ, փոխադարձ հարգանքի վրա խարսխված միջպետական հարաբերությունների զարգացման անհրաժեշտության մասին: Օրեր առաջ Վրաստան կատարած այցի ընթացքում, ես անձամբ դարձա դրա ականատեսը: Հայերիս հանդեպ վրացական կողմի ցուցաբերած խորին հարգանքն ու պատկառանքը, հայ և վրացի մտավորականների կողմից կոնֆեդերացիա հիմնելու ցանկությունը ասվածի ապացույցն էին: Այդ փոխվստահությունը, որքան տեղեկացա, գալիս է հնուց, 1990-ականներից, երբ հայ և վրացի նվիրյալների շնորհիվ հնարավոր դարձավ եղբայրասպան պատերազմն ու սովը կանխել:
– Կռահում եմ, թե ինչ ես ակնարկում: Անշուշտ, իրավացի ես: Պատմությունը կրկնվելու հատկություն ունի, ու մենք պարտավոր ենք ամեն ինչի պատրաստ լինել: Տարածաշրջանին սպառնացող վտանգներին կարող ենք դիմագրավել համատեղ ուժերով, հակառակ դեպքում դատապարտված ենք կործանման: Զրույցի այս հատվածում ցանկանում եմ հանդես գալ ոչ թե իբրև քաղաքական վերլուծաբան, այլ իբրև ռուս իրավապաշտպան և հարց ուղղել Հայաստանին ըստ էության անօգտագործելի հրթիռներ վաճառած ռազմավարական գործընկերոջը: Հետաքրքիր է, էլ ինչքան զոհ էր անհրաժեշտ, որպեսզի արդարացված լիներ «Իսկանդերի» և այլ՝ այդպես էլ օդ չբարձրացած հրթիռների կիրառությունը:
Դուք Հայաստանին պատերազմական իրավիճակների համար նախատեսված գերպիտանի զե՞նք, թե՞ տոնական միջոցառումների օրերին երկնքում սավառնող ու տոնական հրապարակով հպարտ-հպարտ անցնող, թշնամուն ահ ու սարսափի մատնող բուտաֆորիա եք վաճառել,կհարցնեի նրանց: Հետաքրքիր է, ինչպես կվարվեր Ռուսաստանի ղեկավարությունը: Անհամար զոհեր տալուց հետո նա կշարունակե՞ր հավատարիմ մնալ զենքի չկիրառման վերաբերյալ ձեռք բերված պայմանավորվածությանը, թե՞ կգնդակահարեր իր կամազուրկ, հանուն պայմանագրի՝ հազարավոր երիտասարդների կործանմանը նպաստած գեներալներին:
– Որոշ գնահատականների համաձայն, Հայաստանը հայտնվել է «ազատ անկման» գոտում: Լիովին կաթվածահար են եղել պետական ենթակառուցվածքները, հանրության շրջանում գնալով խորանում է անորոշությամբ պայմանավորված ապատիան: Կասկածի մթնոլորտը դառնում է դոմինանտ: Ինչ կասեք այս կապակցությամբ:
– Նախ նշեմ, որ աշխարհում է ամեն ինչ փոխվում: Այս առումով Հայաստանը կարելի է դիտարկել իբրև զարգացումների ընթացքը հստակորեն ֆիքսող ինդիկատոր: Վերջին երեքհարյուրամյակում աշխարհի կառավարման լծակների տեր դարձած ֆինանսաբանկային համակարգը խորը ճգնաժամի մեջ է: Վերջինիս մոտալուտ անկումը,սակայն, կասկածից վեր է: Այդուհանդերձ, աշխարհի անթագակիր արքաները փորձում են ամեն գնով հետաձգել համակարգի անխուսափելի հոգեվարքն ու ամեն կերպ երկարաձգել իրենց իշխանությունը: Տամպլիերների վաշխառուական ավանդույթների մերօրյա ժառանգների համար իսկական փորձաքար դարձավ «Covid-19»-ը: Աշխարհին պատուհասած համավարակը յուրօրինակ զգուշացում է մարդկության բնականոն կյանքն ու Երկիր մոլորակի էկոհամակարգը խաթարած ուժերին, որոնց համար նյութական արժեքների կուտակումը դարձել է գերխնդիր:
Ու հիմա, ամեն ինչ փլուզվում է: Մի պահ պատկերացրեք, թե ինչ կերպ կվերաբերեին օրական տասնյակ հազարավոր հարազատների կորցրած նյույորքցիները, եթե ինչ-որ մեկը փորձեր խոսել նյութական արժեքների կարևորության մասին: Ինչու եմ այս մասին խոսում: Արցախյան վերջին՝ հազարավոր զինվորների կյանք խլած ու բազմաթիվ երիտասարդների հաշմասայլակներին գամած պատերազմը վերահաստատեց այն իրողությունը, որ սեփական ժողովրդից թալանված միջոցները միանգամայն անպիտան ու անզոր են ինչ-որ բան փրկելու: Սա նախազգուշացում է բոլոր նրանց, ովքեր կարծում են, թե կարող են փրկել թե՛ իրենց սերունդներին,թե՛ իրենց ունեցվածը: Սա մոլորություն է: Ու որքան շուտ այս ամենը գիտակցվեց, այնքան փրկվելու հնարավորությունը կմեծանա:
Սոցիալական բևեռացումն ու քաղաքական շրջանակների միմյանց հանդեպ անհանդուրժողականությունը կարող են հանգեցնել եղբայրասպան պատերազմի՝ այս ամենին անվրդով հետևող թշնամիներին հնարավորություն ընձեռելով՝ մեզ՝ հայերիս աշխարհին ներկայացնել իբրև ամեն ինչի մեղավորներ: Ցավալի է, սակայն մեր կողմից դրսևորվող այսօրինակ վարքը, կասկածի տակ կարող է առնել նաև 1915-ի իսկությունը…
Ես միշտ պայքարել եմ, որ իմ ազգը լինի անկախ, սակայն եթե ազգը ունի ստրուկի հոգեբանություն, ապա կարևոր չէ ՌԴ-ի, Եվրոպայի, թե Թուրքիայի հովանավորության տակն է այն:( Այս մասին Արբակ Խաչատրյանը խոսել է նախկինում իր՝«Եթե դու փալաս ես, ապա ինչ նշանակություն ունի, թե ում տակն ես՝ Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի, թե մեկ ուրիշի» հոդվածում ):
Այսօր, եթե Հնդկաչինում կամ աֆրիկյան որևէ երկրում աղետ պատահի ու մարդիկ մահանան, ցավոք սրտի մենք այդ մասին կամ չենք իմանա, կամ էլ դրան անտարբերությամբ կվերաբերվենք: Ու գիտե՞ք ինչու, քանի որ կատարվածը անմիջականորեն մեզ չի առնչվում, քանի որ այդ երկրների հետ հոգևոր-մշակութային կապն է խզված, այլ կերպ՝ համակեցության տիեզերական կարգն է խախտված: Մինչդեռ այդ կապը խիստ կարևոր է՝ «Ուրիշի ցավ չի լինում» աքսիոմատիկ ճշմարտության լիարժեք գիտակցման առումով։ Աշխարհաքաղաքական խորշակների խաչմերուկում գտնվող Հայաստանի համար՝ փրկօղակներից մեկը կարող է դառնալ ՌԴ-ի և Վրաստանի հետ հոգևոր-մշակութային կապերի սերտացումը։
-Կոնկրետ առաջարկ ունե՞ս: Հետաքրքիր է, կա՞ այնպիսի ունիվերսալ առաջարկ, որը համընդունելի կլինի շատ ու շատ երկրների համար: Ավելի հակիրճ. որն է լինելու առաջարկվող համակարգի հենքը, անկյունաքարը:
– Անկեղծ ասած, դա առանձին խոսակցության նյութ է, որին առաջիկայում առավել հանգամանալի կանդրադառնան մեր գործընկերները՝ հայ- վրացական կոնֆեդերացիայի ներկայացուցիչները։ Բավարարվեմ միայն մեկ հիշեցումով. Ի սկզբանե մարդկությունն առաջնորդվել է Աստծո սահմանած բնական օրենքներով, որոնք , սակայն, հազարամյակների ընթացքում ձևախեղվել են (աշխարհում ընդունված սահմանադրություններն ու մյուս օրենքները նկատի ունեմ) և մարդու իրավունքները պաշտպանող մանդատից վերածվել՝ մարդկանց ստրկացնելու գործիքի՝ ծառայելով օրվա իշխանություններին։ Դա անզեն աչքով անգամ նկատվում է թե՛ Հայաստանում, և՛ թե ամբողջ աշխարհում:
Իմ խորին համոզմամբ, մարդկության փրկության ճանապարհը մեկն է՝ Աստվածային օրենքները կրկին դնել մարդկանց իրավահարաբերությունների հիմքում։
Գագիկ ՄԱՆԱՍՅԱՆ
«Մտավոր սեփականության պաշտպանության ֆեդերացիայի» նախագահ