Քաղաքական մաքսանենգություն

Политическая контрабанда

ИзвестияՀրապարակման ամսաթիվ: 2003-04-15Բնագրի լեզուն: Русский

Արհեստական բանականության օգնությամբ թարգմանություն։ Ստորև հասանելի է բնագիրը՝ համեմատության համար։

Ռուսաստանցի պաշտոնյային առաջին անգամ բռնել են օտարերկրյա քաղաքական գործչի ֆինանսավորման մեջ, ընդ որում՝ գործող իշխանության նկատմամբ ընդդիմադիր դիրքորոշում ունեցող գործչի։ Սկանդալն արդեն հարվածել է մարդու իրավունքների գործող հանձնակատար Օլեգ Միրոնովի հեղինակությանը։ Մայիսի 22-ին Պետդումայում պետք է տեղի ունենան նոր օմբուդսմենի ընտրությունները, և Միրոնովի՝ իր պաշտոնը պահպանելու հնարավորությունները կտրուկ նվազել են։

Բժիշկ-մաքսանենգը

2003 թվականի փետրվարի 5-ին «Շերեմետևո-1» օդանավակայանի VIP սրահի ուղևորներն ականատես եղան հետևյալ դրվագին։ Երևան մեկնող չվերթի միջին տարիքի ուղևորներից մեկին մոտեցան մաքսային ծառայողները և հարցրին՝ արդյոք նա չհայտարարագրված արտարժույթ չունի։ «Ո՛չ»,— գլուխը շարժեց տղամարդը։ Նրան կրկին հարցրին։ Պատասխանը նույնն էր։ «Այդ դեպքում, խնդրում ենք, ցույց տվեք ձեր պայուսակը»,— պնդեցին մաքսավորները։ Դրա մեջ հայտնաբերվեց 120 հազար դոլար՝ հարյուրդոլարանոց թղթադրամների 12 կապոց, որոնց փաթեթավորման ժապավենին չեխական բանկերից մեկի տվյալներն էին։

«Սա ձե՞րն է»,— կրկին հարցրին ուղևորին։ «Իմն է»,— հանձնվեց նա։ Մաքսանենգը պարզվեց մոսկվացի բժիշկ Յուրի Ռյաբցևը։ Այս փաստով դատախազությունն անմիջապես քրեական գործ հարուցեց, իսկ քննությունը հանձնարարվեց Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի ԱԴԾ վարչության աշխատակիցներին։ Հենց չեկիստները պետք է պարզեին, թե որտեղից Ռյաբցևն ուներ այդ գումարը, ում էր տանում և ինչու չէր հայտարարագրել։

Հենց առաջին հարցաքննությունը գերազանցեց բոլոր սպասումները։ Բժիշկը պատմեց, որ նախորդ օրը 120 հազար դոլարն իրեն փոխանցել է Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատարի խորհրդական Արբակ Խաչատրյանը։ Այդ ժամանակ Հայաստանում նախագահական նախընտրական մրցավազքն իր թեժ փուլում էր, և գումարն իբր նախատեսված էր թեկնածու Արտաշես Գեղամյանի PR արշավի համար, որը նախագահ Քոչարյանի գլխավոր մրցակիցն էր։ Երևանի օդանավակայանում Ռյաբցևին պետք է դիմավորեին Գեղամյանի մարդիկ, որոնց նա կհանձներ պայուսակը։

120 հազար դոլար՝ հայկական ընդդիմության ընտրությունների համար

Ռուս մաքսավորների գործողությունն իրականացվել էր Հայաստանի ազգային անվտանգության նախարարության (ԱԱՆ) աշխատակիցների հաղորդած տեղեկությամբ․ նրանք իրենց ռուս գործընկերներին զգուշացրել էին գումարով ուղևորի մասին։ «Իզվեստիայի» տվյալներով՝ հայկական հատուկ ծառայությունները գաղտնի լսում էին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հիմնական մրցակիցների հեռախոսազրույցները։ Բնականաբար, ԱԱՆ-ի ուշադրության դաշտում էր հայտնվել նաև թեկնածու Արտաշես Գեղամյանը՝ հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր, «Ազգային միաբանություն» կուսակցության առաջնորդը (առաջ անցնելով ասենք, որ ընտրություններում նա զբաղեցրեց երրորդ տեղը՝ ստանալով ձայների ավելի քան 17%-ը)։

Գեղամյանի վստահելի մարդկանցից մեկը Հայաստանի նախկին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախկին օգնական Արբակ Խաչատրյանն էր, որը 2003 թվականի փետրվարին աշխատում էր Ռուսաստանում մարդու իրավունքների հանձնակատար Օլեգ Միրոնովի խորհրդական։ Խաչատրյանը վերահսկում էր «սրբություն սրբոցը»՝ ֆինանսները։

Ըստ երևույթին, խորհրդականի և Հայաստանում գտնվող ինչ-որ բաժանորդի հեռախոսազրույցի գաղտնալսումից ազգային անվտանգության նախարարության աշխատակիցներն իմացել էին 120 հազար դոլարի առաքման մասին։ Երևանից ԱԴԾ անմիջապես գաղտնի ծածկագրով հաղորդագրություն էր ուղարկվել՝ առաքիչին ձերբակալելու խնդրանքով։ Ավելի համոզիչ լինելու համար այդ հաղորդագրության մեջ Արբակ Խաչատրյանին մեղադրել էին բոլոր մահացու մեղքերի մեջ՝ 1997 թվականին չեչեն գրոհայիններին «Իգլա» տեսակի մի քանի շարժական զենիթահրթիռային համալիրներ վաճառելու, հայտնի հայ հեռուստալրագրող, Հայաստանի հանրային հեռուստատեսության և հանրային ռադիոյի խորհրդի նախագահ Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը կազմակերպելու և, վերջապես, պարզապես «ռուս-հայկական հարաբերությունների մեջ սեպ խրելու ցանկություն ունեցող ապակառուցողական ուժերին» աջակցելու մեջ։

«Լեֆորտովոյի» օմբուդսմենը

Պետք է հաշվի առնել, որ ընտրությունների ընթացքում Կրեմլը ոչ պաշտոնապես աջակցում էր Ռոբերտ Քոչարյանին։ Ինչպես այժմ պարզ է, համագործակցություն էր իրականացվում նաև հատուկ ծառայությունների մակարդակում։ Այս առումով Արբակ Խաչատրյանի դեմ քրեական գործը ցուցադրական է։ Փետրվարի 4-ին ԱԴԾ աշխատակիցները դատարանի թույլտվությամբ գաղտնալսման էին դրել խորհրդականի հեռախոսը։ Հենց Խաչատրյանի և Յուրի Ռյաբցևի խոսակցությունների վերծանումից չեկիստներն իմացել էին, թե ով և երբ է գումարը տանելու Երևան։ Փետրվարի 5-ին Ռյաբցևին ձերբակալեցին, մեղադրեցին մաքսանենգության մեջ և ազատ արձակեցին 120 հազար ռուբլու գրավի դիմաց։ Իսկ Արբակ Խաչատրյանի բախտն ավելի քիչ բերեց։ Գործում նա հանդես է գալիս որպես մաքսանենգության կազմակերպիչ։ Փետրվարի 9-ին նրան տեղավորեցին «Լեֆորտովոյում»։ Միրոնովի խորհրդականը հրաժարվում է ցուցմունք տալուց՝ հղում անելով Սահմանադրության 51-րդ հոդվածին։

— Այո՛, Խաչատրյանն իսկապես Ռյաբցևին փոխանցել է 120 հազար դոլար, բայց ոչ նախագահի թեկնածուի նախընտրական արշավի, այլ Երևանում տուն գնելու համար,— պարզաբանեց Խաչատրյանի փաստաբան Վլադիմիր Լևինը։— Ռյաբցևն ըստ էության Խաչատրյանների ընտանեկան բժիշկն էր, և երբ ինչ-որ առիթով թռավ Հայաստան, Արբակը որպես ընկեր խնդրեց բժշկին գումարը տանել։ Ընդ որում, Խաչատրյանը Ռյաբցևին չէր խնդրել այն ապօրինի տանել։ Տեղի ունեցածի համար ամբողջությամբ մեղավոր է Յուրի Ռյաբցևը։ Խաչատրյանի մեղքի ապացույցները հիմնվում են միայն նրա հեռախոսազրույցների վերծանման վրա։ Բայց դրանք միանգամայն դատարկ են, և, ի դեպ, անհայտ է՝ արդյոք օրինական ճանապարհով են ստացվել։

Վլադիմիր Լևինը բացատրեց նաև 120 հազար դոլարի ծագումը։ «Խաչատրյանին պարտքը վերադարձրել էր նրա չեխ գործընկերը։ Այդ պատճառով դոլարի կապոցները փաթաթված էին Չեխիայի բանկերից մեկի ժապավենով։ Գումարը վերադարձրած գործարարն արդեն համապատասխան ցուցմունքներ է տվել քննիչներին»,— հայտարարեց փաստաբանը։

Միևնույն ժամանակ մարդու իրավունքների հանձնակատարի աշխատակազմի մամուլի քարտուղար Վալերի Վոլոշինը ստեղծված իրավիճակը մեկնաբանեց հետևյալ կերպ։

— Արբակ Խաչատրյանը մեզ մոտ աշխատանքի եկավ անցյալ տարվա վերջին։ Նրան երաշխավորել էր Պետդումայի հարգված պատգամավորներից մեկը։ Ազգանունը չեմ ասի։ Նրան փորձաշրջանով ընդունեցինք։ Սակայն Խաչատրյանն իրեն որևէ կերպ չդրսևորեց և առհասարակ իր աշխատավայրում երկու-երեք անգամ հայտնվեց։ Այդ պատճառով մենք նրան ազատել էինք դեռ քրեական գործի հարուցումից առաջ, և այժմ Խաչատրյանի ճակատագրի մասին մեզ ոչինչ հայտնի չէ։ Մարդու իրավունքների հանձնակատար Օլեգ Միրոնովին և Արբակ Խաչատրյանին կապելու ցանկացած փորձ մենք կդիտարկենք որպես երկրի գլխավոր օմբուդսմենի հեղինակությանը միտումնավոր հարված։ Մայիսի 22-ին Պետդումայում կանցկացվեն նոր հանձնակատարի ընտրությունները։ Միրոնովի գլխավոր մրցակիցը պատգամավոր Պավել Կրաշենիննիկովն է։ Կարծում եմ՝ նման նյութ կարդալուց հետո նա հաճույքից ձեռքերը կշփի։

«Իզվեստիան» պարզել է, որ Արբակ Խաչատրյանն իսկապես պաշտոնապես ազատվել էր Միրոնովի խորհրդականի պաշտոնից անցյալ տարվա վերջին։ Սակայն 2003 թվականի փետրվարի 2-ին՝ նրա ձերբակալությունից մեկ շաբաթ առաջ, Օլեգ Միրոնովը նախագահ Վլադիմիր Պուտինին էր ուղարկել Արբակ Շահումյանովիչ Խաչատրյանին «առաջին դասի պետական խորհրդական» կոչում շնորհելու մասին փաստաթղթի նախագիծ։ Այս փաստաթղթի մասին պարոն Միրոնովի մամուլի քարտուղարն իմացել է «Իզվեստիայից» և չի կարողացել մեկնաբանել այն։

Կիսվել․

Կարդացեք նաև

Մեկնաբանություններ

Համեմատել բնագրի հետ · Русский

Российского чиновника впервые уличили в финансировании иностранного политика, да еще оппозиционно настроенного к действующей власти. Скандал уже ударил по репутации нынешнего уполномоченного по правам человека Олега Миронова. 22 мая в Госдуме должны пройти выборы нового омбудсмена, и шансы Миронова усидеть в своем кресле резко уменьшились.

Врач-контрабандист

5 февраля 2003 года пассажиры VIP-зала аэропорта "Шереметьево-1" стали свидетелями следующего эпизода. К одному из пассажиров средних лет, вылетающему рейсом в Ереван, подошли сотрудники таможни и поинтересовались, нет ли у него незадекларированной валюты. "Нет!" - покачал головой человек. Его переспросили. Ответ был тот же. "Тогда покажите, пожалуйста, ваш портфель", - настояли таможенники. В нем оказалось 120 тысяч долларов - 12 пачек стодолларовых купюр с реквизитами одного из чешских банков на упаковочной ленте. "Это ваше?" - опять поинтересовались у пассажира. "Мое", - сдался тот. Контрабандистом оказался московский врач Юрий Рябцев. По этому факту прокуратура тут же возбудила уголовное дело, а расследование поручили сотрудникам УФСБ по Москве и Московской области. Именно чекистам предстояло выяснить, откуда у Рябцева такие деньги, кому он их вез и почему не задекларировал.

Первый же допрос превзошел все ожидания. Врач рассказал, что 120 тысяч долларов ему накануне передал советник уполномоченного по правам человека России Арбак Хачатрян. В Армении тогда в самом разгаре была предвыборная президентская гонка, и средства якобы предназначались для PR-кампании кандидата Арташеса Гегамяна, который был главным оппонентом президента Кочаряна. В аэропорту Еревана Рябцева должны были встретить люди Гегамяна, которым он отдал бы портфель.

120 тысяч долларов на выборы армянской оппозиции

Операция российских таможенников была проведена по наводке сотрудников Министерства национальной безопасности (МНБ) Армении, которые предупредили своих российских коллег о пассажире с деньгами. По данным "Известий", армянские спецслужбы негласно прослушивали телефонные переговоры основных конкурентов президента Роберта Кочаряна. Естественно, в поле зрения МНБ попал и кандидат Арташес Гегамян, депутат Национального собрания республики, лидер партии "Национальное единение" (забегая вперед, скажем, что на выборах он занял третье место, набрав более 17% голосов). Одним из доверенных людей Гегамяна был бывший помощник экс-президента Армении Левона Тер-Петросяна Арбак Хачатрян, который в феврале 2003 года работал советником уполномоченного по правам человека в России Олега Миронова. Хачатрян курировал "святая святых" - финансы.

Видимо, из перехвата телефонного разговора между советником и каким-то абонентом в Армении сотрудникам Министерства национальной безопасности стало известно о доставке 120 тысяч долларов. Из Еревана в ФСБ была немедленно отправлена секретная шифровка с просьбой о задержании курьера. Для пущей убедительности Арбака Хачатряна в этой депеше обвинили во всех смертных грехах: продаже в 1997 году нескольких переносных зенитно-ракетных комплексов типа "Игла" чеченским боевикам, организации убийства известного армянского тележурналиста, председателя совета Общественного телевидения и общественного радио Армении Тиграна Нагдаляна, наконец, просто в поддержке "деструктивных сил, которые хотят вбить клин в российско-армянские отношения".

"Лефортовский" омбудсмен

Необходимо учесть, что Кремль в ходе выборов неофициально поддерживал Роберта Кочаряна. Как теперь ясно, сотрудничество осуществлялось и на уровне спецслужб. В этом смысле уголовное дело против Арбака Хачатряна показательно. 4 февраля сотрудники ФСБ с санкции суда поставили телефон советника на прослушку. Именно из расшифровки переговоров между Хачатряном и Юрием Рябцевым чекисты узнали о том, кто и когда повезет в Ереван деньги. 5 февраля Рябцева задержали, предъявили обвинение в контрабанде и отпустили под залог в 120 тысяч рублей. А Арбаку Хачатряну повезло меньше. В деле он фигурирует как организатор контрабанды. 9 февраля он был помещен в "Лефортово". От показаний советник Миронова отказывается, ссылаясь на 51-ю статью Конституции.

- Да, действительно, Хачатрян передал Рябцеву 120 тысяч долларов, но не на предвыборную кампанию кандидата в президенты, а на покупку дома в Ереване, - пояснил адвокат Хачатряна Владимир Левин. - Рябцев по сути дела был семейным доктором Хачатрянов, и когда с какой-то оказией полетел в Армению, Арбак по дружбе попросил врача отвезти деньги. При этом Хачатрян не просил Рябцева везти их нелегально. В том, что произошло, целиком виноват Юрий Рябцев. Доказательства вины Хачатряна строятся только на расшифровке его телефонных переговоров. Но они совершено пустые, и, кстати, неизвестно, законно ли получены.

Владимир Левин объяснил и происхождение 120 тысяч долларов. "Хачатряну вернул долг его чешский компаньон. Поэтому пачки с долларами были обернуты лентой одного из банков Чехии. Соответствующие показания предприниматель, вернувший деньги, уже дал следователям", - заявил адвокат.

Вместе с тем пресс-секретарь аппарата уполномоченного по правам человека Валерий Волошин следующим образом прокомментировал сложившуюся ситуацию.

- Арбак Хачатрян пришел к нам на работу в конце прошлого года. Его рекомендовал один из уважаемых депутатов Госдумы. Фамилию не скажу. Взяли мы его на испытательный срок. Однако Хачатрян себя никак не зарекомендовал и вообще появился на своем рабочем месте раза два-три. Поэтому мы его еще до возбуждения уголовного дела уволили, и сейчас о судьбе Хачатряна нам ничего не известно. Любая попытка связать уполномоченного по правам человека Олега Миронова и Арбака Хачатряна будет расцениваться нами как умышленный удар по репутации главного омбудсмена страны. 22 мая в Госдуме пройдут выборы нового уполномоченного. Главный конкурент Миронова - депутат Павел Крашенинников. Я думаю, прочитав такой материал, он будет потирать руки от удовольствия.

"Известия" выяснили, что Арбак Хачатрян действительно был официально уволен с поста советника Миронова в конце прошлого года. Однако 2 февраля 2003 года, то есть за неделю до его ареста, Олег Миронов направил президенту Владимиру Путину проект документа о присвоении Арбаку Шаумяновичу Хачатряну звания "государственный советник первого класса". Об этом документе пресс-секретарь господина Миронова узнал от "Известий" и не смог его прокомментировать.