The robe revolt and the jailers
Խալաթի հեղաշրջումը եւ կլյուչնիկները
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
Arbak Khachatryan’s response to Alexander Dugin and Konstantin Zatulin
Recently, Alexander Dugin, one of the Kremlin’s chief ideologues and a leader of the International Eurasian Movement, threatened Armenia with “extremely serious complications” in an interview with Vesti.az if it dared turn its gaze toward the United States. Another Kremlin ideologue, Konstantin Zatulin, recently made similar threats toward Armenia.
Yesterday, commenting on the Russian figures’ threats at Aravot’s request, Arbak Khachatryan, human rights defender and adviser to the chairman of Russia’s Anti-Corruption Public Council, said that in recent days, responding to a similar request from Russian media, he had asked: “Why are they so agitated now? In a recent publication I wrote: for the last decade Russia’s authorities decided whom to appoint or recommend as Armenia’s leaders; at those leaders’ request they even arrested people, specifically me, the chief adviser to the head of the human rights protection commission under Russia’s president.
So, for all these years you used the body of Armenia’s authorities, and now Europe and the US have begun using it. What happened to make you so agitated? Be a little more tolerant and accommodating. Or are you afraid not of the authorities’ stance but of Armenian society beginning to raise its voice without seeking fabricated leaders?”
In this context, answering our question about what happened to Armenian driver Hrachya Harutyunyan, our interviewee said: “I would not want that matter endlessly rehearsed. There were 18 fatalities; the tragedy is enormous. Not counting the driver, who is also a victim. Had Hrachya Harutyunyan been employed legally in Russia, clearly this national distinction should not have existed. But the conditions in which Armenians work in Russia… I would advise journalists to travel across Russia and see the conditions in which people from Armenia live—in barracks, basements…”
In an interview on this occasion, Mr. Khachatryan had suggested Russia was committing genocide against Armenians. Clearing up the confusion, our interviewee said either he had explained badly or the journalist had misunderstood: “It is not Russians committing genocide against Armenians, but Armenians committing genocide against themselves. Young men and men leave Armenia to work in Russia; their wives and children stay in Armenia. The first step of genocide is the breakdown of families. The second is that they mostly leave Armenia without an education, but in many cases even education does not save them because they cannot find work suited to it.
Their sole task becomes earning money and sending it to their families in Armenia. From their very first step in Russia they essentially commit crimes: 80–90 percent have registration documents arranged unlawfully, work illegally and without registration, and naturally pay no taxes, which is already a crime. But psychologically, living like this is harder than genocide itself. The difference between the 1915 genocide and the present one is that families now fleeing Armenia do not even preserve their language and culture.
Then they fled the Turk and settled somewhere, but Armenians kept their language and culture; now they flee internal pressure, flee the Armenian, and mostly do not preserve their language and culture.”
Our interviewee also made a vivid comparison: “Armenia now resembles a colony, a prison. Men go abroad to work and send money to their families in Armenia. Their families live on it, educate their children, buy gas imported from Russia, and purchase necessities and goods brought in by a few petty traders who have become idols in Armenia. In other words, Armenia’s leadership—the state, tax and other apparatuses—has become jailers. Men break up their families by leaving for Russia and send that money to the colony for those jailers to consume, because their family members must endure in the prison, the colony.” Arbak Khachatryan considers this the gravest thing happening now.
He does not want to single out Hrachya Harutyunyan’s case: “Dozens of Armenians, young men, have been killed in Russia up to now. Why was there never an outcry like today’s? I am not justifying the other side: there were no medical documents, and the judge should not have heard or accepted the case; that should have been ensured. This, incidentally, should have been the Armenian embassy’s number-one task. That robe could be put on everyone guilty in this case, first of all Armenia’s authorities, because a freedom fighter ended up in this situation: essentially, he sacrificed his life entirely. That is what matters.” Our interviewee describes developments as a “robe revolution.”
To prevent such cases recurring or becoming widespread, he believes the situation of Armenians working in Russia illegally must be clarified. In this story, he does not especially emphasize that the Armenian driver’s case became an object of political manipulation; he is encouraged that people are beginning to protest unlawful conduct. He only notes that the grief of the 18 accident victims’ families is also enormous and heavy, and it should no longer be exploited.
NELLY GRIGORYAN
P.S. Other parts of the conversation in tomorrow’s Aravot.
Aravot daily
Compare with the original text · Հայերեն
Արբակ Խաչատրյանի պատասխանը Ալ. Դուգինին եւ Կոնստանտին Զատուլինին
Օրերս Կրեմլի գլխավոր գաղափարախոսներից, «Միջազգային եվրասիական շարժման» լիդերներից Ալեքսանդր Դուգինը Vesti.az-ին տված հարցազրույցում Հայաստանին սպառնացել էր «լրջագույն բարդություններով», եթե համարձակվի հայացքը դեպի ԱՄՆ շրջել: Վերջերս Հայաստանին ուղղված համանման սպառնալիքներով էր հանդես եկել Կրեմլի մեկ այլ գաղափարախոս՝ Կոնստանտին Զատուլինը:
Երեկ «Առավոտի» խնդրանքով մեկնաբանելով ռուսաստանցի այրերի սույն սպառնալիքները՝ ՌԴ «Հակակոռուպցիա» հասարակական խորհրդի նախագահի խորհրդական, իրավապաշտպան Արբակ Խաչատրյանն ասաց, որ վերջին օրերին, ի պատասխան ռուսաստանյան լրատվամիջոցների համանման հարցման, ինքը մի հարց է հնչեցրել. «Ինչո՞ւ են իրենք հիմա այդպես իրար խառնվել: Իմ հրապարակումներից մեկում ես վերջերս գրել էի՝ վերջին տասնամյակում ՌԴ իշխանություններն են որոշել՝ ո՞ւմ նշանակել, ո՞ւմ երաշխավորել Հայաստանում՝ որպես ղեկավար, վերջիններիս խնդրանքով անգամ մարդկանց էին ձերբակալում, մասնավորաբար ինձ՝ ՌԴ նախագահին կից մարդու իրավունքների պաշտպանության հանձնաժողովի ղեկավարի գլխավոր խորհրդականին: Փաստորեն, այսքան տարի դուք օգտագործել եք ՀՀ իշխանությունների մարմինը, հիմա այն սկսեցին օգտագործել Եվրոպան եւ ԱՄՆ-ը: Ի՞նչ է պատահել, որ այդպես իրար եք անցել, մի քիչ հանդուրժող եւ զիջող եղեք: Թե՞ ոչ թե իշխանությունների կեցվածքից եք վախեցած, այլ նրանից, որ հայ հասարակությունն է սկսում իր ձայնը բարձրացնել՝ առանց շինծու առաջնորդներ փնտրելու»:
Այս համատեքստում մեր զրուցակիցը, ի պատասխան հայ վարորդի` Հրաչյա Հարությունյանի հետ տեղի ունեցածին վերաբերող մեր հարցին, ասաց. «Ես չէի ցանկանա, որ այդ հարցն անընդհատ չարչրկվի. 18 զոհ է եղել, ողբերգությունն ահռելի է: Չհաշված վարորդը, որը նույնպես զոհ է: Եթե Հրաչյա Հարությունյանը ՌԴ-ում օրինական կարգով աշխատանքի անցած լիներ, պարզ է, որ այդ ազգային տարբերությունը չպետք է լիներ: Բայց այն պայմանները, որոնցում հայերն են աշխատում ՌԴ-ում… ես խորհուրդ կտայի լրագրողներին անցնել ռուսական տարածքներով եւ տեսնել, թե նաեւ ինչ պայմաններում են հայաստանցիները ապրում՝ բարաքներում, նկուղներում…»:
Այս առիթով մի հարցազրույցում պարոն Խաչատրյանը ակնարկել էր, որ Ռուսաստանը ցեղասպանություն է իրականացնում հայերի նկատմամբ: Փարատելով տարակուսանքը՝ մեր զրուցակիցն ասաց, որ կամ ինքը լավ չի բացատրել, կամ լրագրողն իրեն լավ չի հասկացել. «Ոչ թե ռուսներն են հայերին գենոցիդի ենթարկում, այլ հայերն են իրենց գլխին գենոցիդ անում: Երիտասարդ տղաներն ու տղամարդիկ Հայաստանից մեկնում են ՌԴ` աշխատելու, նրանց կանայք եւ երեխաները մնում են Հայաստանում: Գենոցիդի առաջին քայլն այն է, որ ընտանիքներն են քայքայվում: Երկրորդ քայլն այն է, որ նրանք Հայաստանից դուրս են գալիս` հիմնականում առանց կրթություն ստանալու, բայց շատ դեպքերում կրթությունն էլ չի փրկում, քանի որ այդ մարդիկ չեն կարողանում իրենց կրթությանը հարմար աշխատանք գտնել: Այդ մարդկանց միակ խնդիրն է դառնում գումար աշխատել եւ ուղարկել Հայաստան` իրենց ընտանիքներին: Ու ՌԴ-ում իրենց առաջին իսկ քայլից, ըստ էության, նրանք հանցագործություններ են կատարում. 80-90 տոկոսի հաշվառման փաստաթղթերը ոչ օրինական ճանապարհով են կարգավորվում, աշխատում են ոչ օրինական, չգրանցված ու, բնականաբար, հարկեր էլ չեն վճարում, իսկ դա արդեն հանցագործություն է: Բայց հոգեպես այդ կերպ ապրելը գենոցիդից էլ բարդ է: 1915 թվականի եւ ներկայիս գենոցիդի տարբերությունն այն է, որ այն ընտանիքները, որոնք այժմ փախչում են Հայաստանից, նրանք անգամ լեզուն ու մշակույթն էլ չեն պահպանում: Այն ժամանակ թուրքից էին փախչում, ինչ-որ մի տեղ հաստատվում, բայց հայն իր լեզուն ու կուլտուրան պահում էր, այժմ ներքին ճնշումից են փախչում, հայից են փախչում ու լեզուն ու մշակույթն էլ մեծամասամբ չեն պահում»:
Մեր զրուցակիցը նաեւ բավականին պատկերավոր համեմատություն արեց. «Հայաստանը հիմա նման է մի գաղութի, բերդի: Տղամարդիկ մեկնում են արտագնա աշխատանքի, գումարն ուղարկում են Հայաստան` իրենց ընտանիքներին: Նրանց ընտանիքներն այդ գումարով ապրում են` երեխաներին ուսման են տալիս, առնում են այն գազը, որը բերվում է ՌԴ-ից, գնում են այն անհրաժեշտ սնունդն ու ապրանքները, որը մի քանի չարչիներ են բերում, իրենք էլ Հայաստանում դարձել են կուռքեր: Այսինքն՝ Հայաստանի ղեկավարությունը` պետական, հարկային եւ մնացյալ ապարատները դարձել են կլյուչնիկներ: Տղամարդիկ իրենց ընտանիքները քայքայելով մեկնում են ՌԴ, այդ գումարն ուղարկում են գաղութ, որ էդ կլյուչնիկներն ուտեն, քանի որ բերդում, գաղութում իրենց ընտանիքի անդամները պիտի դիմանան»: Սա Արբակ Խաչատրյանը համարում է ամենածանր բանը, որն այժմ կատարվում է:
Իսկ Հրաչյա Հարությունյանի դեպքը չի ցանկանում առանձնացնել. «Մինչեւ այժմ ՌԴ-ում տասնյակ հայեր են սպանվել, երիտասարդ տղաներ. ինչո՞ւ որեւէ անգամ այնպիսի աղմուկ-աղաղակ չեղավ, ինչպես հիմա: Ես չեմ արդարացնում հակառակ կողմին. բժշկական փաստաթղթերը չեն եղել, ու դատավորը չպիտի լսեր գործը, չպիտի ընդուներ գործը, ու դա պետք է լիներ: Ի դեպ, ՀՀ դեսպանատան թիվ մեկ խնդիրը դա պետք է լիներ: Իսկ այդ խալաթը կարելի է հագցնել այս գործով բոլոր մեղավորներին, բայց առաջին հերթին՝ ՀՀ իշխանություններին, որ ազատամարտիկը հայտնվել է այս իրավիճակում. փաստորեն, իր կյանքը զոհաբերեց ամբողջովին: Սա է կարեւորը»: «Խալաթի հեղաշրջում». այսպես է բնութագրում մեր զրուցակիցն իրադարձությունների զարգացումը:
Եվ որպեսզի նման դեպքերն այլեւս չկրկնվեն եւ մասսայական չդառնան, նա գտնում է, որ ՌԴ-ում անօրինական կարգավիճակով աշխատող հայերի հարցերը պետք է հստակեցվեն: Այս ամբողջ պատմության մեջ մեր զրուցակիցը այդքան էլ չի կարեւորում այն, որ հայ վարորդի հարցը քաղաքական շահարկումների առարկա դարձավ, նրան ոգեւորում է այն, որ մարդիկ սկսում են բողոքն անօրինականությունների դեմ: Միայն նկատում է, որ վթարի հետեւանքով զոհված 18 անձանց ընտանիքների սուգն էլ ահռելի ծանր է ու բավական է այն օգտագործել:
ՆԵԼԼԻ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Հ.Գ.- Զրույցի այլ հատվածները` վաղվա «Առավոտում»:
« Առավոտ» օրաթերթ
Source note
Publication date displayed in the publisher's Arbak Khachatryan tag index.