“By issuing another ultimatum, Russia is following the worst-case scenario”: Arbak Khachatryan on developments in Kazakhstan
«ՌԴ-ն, կրկին գնալով ուլտիմատումի, գնում է վատագույն սցենարին». Արբակ Խաչատրյանը՝ ղազախական զարգացումների մասին
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
Political analyst Arbak Khachatryan directly compares recent Kazakh developments with the withdrawal of American troops from Afghanistan about a year earlier.
He told Aravot.am it was already clear then that the “Afghan processes” would continue, most likely toward Central Asia against Russia, as he had warned in interviews. He could not understand the jubilation: American troops also confronted terrorist organizations, prevented their spread, and spared several countries additional problems. He remains convinced that developments following the withdrawal will make Syria look like a “little flower.”
He does not see Kazakhstan’s events as merely a social revolt becoming political. He believes Muslim religious bodies are exploiting them to implement a defined unification programme in various directions. Kazakhstan is now the hotspot; regardless of whether countries accept these organizations, they will pursue their plans. He says Christianity lacks such a unification ideology. He also highlights the former Kazakh president’s and entourage’s plunder, a policy bringing states their greatest danger. “Authorities that do not return stolen wealth or stop plunder will eventually see it explode over their own heads. The man who came to power in a yellow Zaporozhets and his brats now take millions from the country through power,” he said, adding that installed governments destroy states this way.
He notes that Kazakhstan’s systems were the most pro-Western among post-Soviet states after the Baltic countries.
Regarding deployment of CSTO forces, he observes that it was decided under Article 4, addressing aggression against a member, without evidence of external aggression against Kazakhstan.
Article 4 states: “Aggression against a member state by a state or group of states shall be regarded as aggression against every party. Should aggression occur against a participant, the others shall provide necessary assistance, including military aid, and support with available means, exercising collective defence under Article 51 of the UN Charter.” CSTO members must therefore promptly notify the UN Security Council of measures taken under the article and comply with the Charter’s relevant provisions, which has not happened.
Washington has already reacted negatively. Khachatryan expects Western sanctions against CSTO members for unlawful action, fatal for Russia and particularly the others. By issuing another ultimatum, Russia follows the worst scenario: large-scale war or, more dangerously, developments involving an atomic bomb. Being surrounded by NATO troops with borders “on fire” is the “achievement” of mistaken policy: its appointed vassals plundered post-Soviet countries, created instability, and produced these scenarios.
He believes that even where terrorism is obvious, a nation’s troops entering another country become its enemy. He says history has no beneficial instance of such entry except Alexander the First, whose example cannot recur here.
Pashinyan’s announcement is merely technical, he says, because Armenia currently chairs the CSTO council. He is unsurprised its authorities, in a ridiculous situation, would defend even former US president Barack Obama to retain power. The tragedy is that just a year and a half earlier, during the 44-day war with plentiful evidence of terrorist involvement, the CSTO invoked Artsakh’s lack of recognition and membership, yet now sends troops solely on a statement, without evidence.
He considers these regional developments very dangerous for Armenia because this “game”
involves powerful Muslim countries on one side and Russia and Belarus, effectively one powerful unit, on the other. Regarding Armenia’s 70-person CSTO contingent, he said: “Terrorist organizations may enter through Turkey and Azerbaijan, given their positive relations with Kazakhstan and cooperation in Turkic-speaking bodies. Meanwhile Kazakhs see Armenia’s authorities—just 1.5 people—turning against them. But those 1.5 people represent Armenians to them. Every one of those 70 soldiers’ lives is precious; deaths would be painful. To Kazakhs those 70 soldiers are a nation: Armenians who cannot hold their own borders yet came to help them. How can a defeated country risk sending troops to defend another’s borders? The authorities did not even discuss this in parliament; they adopted a government decision. It is absurd.”
He believes Armenia’s authorities could have avoided this and might have been more honest declaring accession to Russia, closing Armenia’s part of the issue. Asked whether Russia sought to restore the USSR as another confederation, he said he could not imagine Armenia’s status after such discredit: “Even joining Russia now resembles an inflamed appendix refusing separation and seeking to remain in the body.”
He sees one escape: changing values, bringing together honest intellectuals, and creating intellectual centres that become a force representing Armenia internationally through its interests, position, and security needs.
Nelli GRIGORYAN
Compare with the original text · Հայերեն
Ղազախստանում վերջին օրերի զարգացումները քաղաքական վերլուծաբան Արբակ Խաչատրյանն ուղիղ համեմատական է համարում մոտ մեկ տարի առաջ Աֆղանստանից ամերիկյան զորքերի դուրս բերման գործողության հետ:
Aravot.am-ի հետ զրույցում, անդրադառնալով ղազախական զարգացումներին , Արբակ Խաչատրյանն ասաց, որ դեռ այն ժամանակ էր ակնհայտ, որ այսպես կոչված «աֆղանական գործընթացները» իրենց շարունակությունն են ունենալու եւ դրա ամենահավանական զարգացումը միջինասիական ուղղությանն էր՝ ընդդեմ Ռուսաստանի, ինչի մասին ինքն իր հարցազրույցներում ահազանգել է: Եվ իր համար դեռ այն ժամանակ էր անհասկանալի հրճվանքը, որով ուղեկցվեց ամերիկյան զորքի դուրսբերումը Աֆղանստանից, քանի որ ի թիվս այլ գործոնների, ամերիկյան զորքը Աֆղանստանում նաեւ դիմագրավում էր ահաբեկչական կառույցներին ու կազմակերպություններին՝ թույլ չտալով դրանց տարածումը եւ, այդպիսով, մի շարք երկրների զերծ էր պահում ավելորդ գլխացավանքներից: Նա եղել է եւ մնում է այն կարծիքին, որ Աֆղանստանից ամերիկյան զորքի դուրսբերմանը հետեւող գործընթացները այնպիսիք են լինելու, որ սիրիական խնդիրը դրանց ֆոնին, «փոքրիկ ծաղիկ» է թվալու:
Մեր զրուցակիցն, ի դեպ, Ղազախստանում տեղի ունեցող զարգացումները չի համարում զուտ սոցիալական բունտ, որը վերաճում է քաղաքական խնդրի: Նա կարծում է, որ մահմեդական կրոնական կառույցները փորձում են օգտվել իրավիճակից եւ կյանքի կոչել միավորման իրենց հստակ ծրագիրը՝ տարբեր ուղղություններով. այս պահին, թեժ կետը Ղազախստանն է եւ անկախ նրանից՝ որեւէ երկրում այդ կազմակերպություններին ընդունում են, թե՝ ոչ, միեւնույն է, նրանք փորձելու են կյանքի կոչել իրենց ծրագրերը: Մի բան, որը քրիստոնյա աշխարքում չկա, քանի որ քրիստոնեության հիմքում միավորման գաղափարախոսություն չկա: Ամեն դեպքում, այս զարգացումներում, նրա գնահատմամբ, բավական դոմինանտ են Ղազախստանի նախկին նախագահի եւ նրա շրջապատի կողմից իրականացված թալանի քաղաքականությունը, որը միշտ ամենամեծ վտանգն է բերում երկրներին: «Այն իշխանությունը, որը գալով՝ թալանվածը չի վերադարձնում, չի կանգնեցնում թալանը, մի օր նաեւ իր գլխին է պայթելու: Դեղին «զապորոժեցով» իշխանության եկածն ու նրա լակոտները այսօր իշխանության արդյունքում միլիոններ են տանում երկրից»,- ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ դրածո իշխանությունների նման քաղաքականությունը քայքայում է տվյալ պետությունները:
Ղազախական զարգացումներում մեր զրուցակիցն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքին, որ հետխորհրդային երկրներից Ղազախստանն ամենաարեւմտամետն էր իր համակարգերով՝ մերձբալթյան երկրներից հետո:
Անդրադառնալով ՀԱՊԿ ԶՈՒ Ղազախստան գործուղելու որոշմանն էլ՝ մեր զրուցակիցը ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքին, որ որոշումն ընդունվել է ՀԱՊԿ պայմանագրի 4-րդ հոդվածի համաձայն, որտեղ նկարագրում է անդամ երկրի դեմ ագրեսիայի պարագան եւ առանց որեւէ ապացույցի, որ Ղազախստանի դեմ արտաքին ագրեսիա է եղել, ՀԱՊԿ-ը նման որոշում ընդունեց:
Հիշեցնենք, ՀԱՊԿ պայմանագրի 4-րդ հոդվածը սահմանում է. «Եթե անդամ պետություններից որևէ մեկը ենթարկվի ագրեսիայի որևէ պետության կամ պետությունների խմբի կողմից, ապա անդամ պետությունների կողմից դա կհամարվի որպես ագրեսիա սույն Պայմանագրի բոլոր մասնակից պետությունների դեմ: Մասնակից պետություններից որևէ մեկի դեմ ագրեսիայի ակտի ի հայտ գալու պարագայում, մնացած մասնակից պետությունները կցուցաբերեն անհրաժեշտ օժանդակություն` ներառյալ ռազմական օգնությունը, նաև կցուցաբերեն օժանդակություն իրենց տրամադրության տակ գտնվող միջոցներով` հավաքական պաշտպանության իրավունքի իրագործման կարգին համապատասխան` համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածի»: Այսինքն, ՀԱՊԿ անդամ պետությունները պետք է անհապաղ ծանուցեն Միավորված ազգերի կազմակերպության Անվտանգության խորհրդին սույն հոդվածի համաձայն ձեռնարկված միջոցների մասին եւ միջոցներ ձեռք առնելիս պահպանեն ՄԱԿ-ի կանոնադրության համապատասխան դրույթները, ինչը չի արվել:
Վաշինգտոնի բացասական արձագանքն արդեն առկա է եւ այս պարագայում, ըստ Արբակ Խաչատրյանի, տրամաբանական քայլն այն է, որ Արեւմուտքը սանկցիա կկիրառի ՀԱՊԿ անդամ երկրների նկատմամբ՝ անօրինական գործողության համար, ինչը մահացու կլինի թե ՌԴ-ի, թե, առավել ևս, ՀԱՊԿ անդամ մյուս երկրների համար: Արդյունքում, ըստ մեր զրուցակցի, ՌԴ-ն կրկին գնալով ուլտիմատումի՝ գնում է վատագույն սցենարին՝ լայնածավալ պատերազմի կամ, որ առավել վտանգավոր է, ատոմային ռումբի կիրառմամբ զարգացումների: Նա նկատում է, որ այս իրավիճակը, երբ ՌԴ-ն շրջապատված է ՆԱՏՕ-ի զորքով եւ երկրի սահմանները «կրակի» մեջ են, ՌԴ-ի սխալ քաղաքականության «ձեռքբերումն» է. հետխորհրդային պետություններում ղեկավարներ նշանակելով իր վասալներին, որոնք թալանեցին տվյալ երկրները՝ ստեղծելով անկայուն դաշտ, հանգեցրին նման սցենարների:
Մեր զրուցակցի գնահատմամբ, մյուս կողմից էլ, որքան էլ որ ահաբեկչության փաստն ակնհայտ լինի, միեւնույն է, այն ազգի զորքը, որը մտնում է տվյալ երկրի, այդ երկրի համար դառնում է թշնամի: Նա նկատում է՝ պատմության ընթացքում չի եղել դեպք, երբ այլ երկրի զորք մտնի մեկ այլ պետություն եւ օգուտ տա, բացառությամբ Ալեքսանդր առաջինի, ինչի կրկնությունն այս պարագայում բացառվում է:
Այն, որ ՀԱՊԿ որոշումը հայտարարվեց ՀՀ վարչապետ նիկոլ Փաշինյանի կողմից, Արբակ Խաչատրյանը զուտ տեխնիկական է որակում այն առումով, որ Հայաստանն այս պահին նախագահում է ՀԱՊԿ խորհրդում, բայց որ ՀՀ գործող իշխանությունն այնպիսի զավեշտալի եւ ծիծաղելի իրավիճակում է, որ իր իշխանությունը պահելու համար անգամ պատրաստ է ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբամային էլ պաշտպանել, նա չի զարմանում: Այս զարգացումների ողջ ողբերգությունը Արբակ Խաչատրյանը համարում է այն, որ ընդամենը մեկուկես տարի առաջ, 44-օրյա պատերազմի ժամանակ, երբ առկա էին բազում փաստեր այն մասին, որ ահաբեկչական տարբեր խմբավորումներ էին մասնակցում պատերազմին, ՀԱՊԿ-ը պատճառ բերեց թե Արցախը ճանաչված պետություն չէ, ՀԱՊԿ անդամ չէ, մինչդեռ այժմ, առանց որեւէ ապացույցի, զուտ հայտարարության հիման վրա, զորամիավորում է ուղարկում Ղազախստան:
Ինչեւէ, տարածաշրջանում տեղի ունեցող զարգացումները մեր զրուցակիցը բավական վտանգավոր է համարում Հայաստանի համար, քանի որ այս «խաղում»
ներգրավված են մի կողմից հզոր մահմեդական երկրներ, մյուս կողմից՝ ՌԴ-ն եւ Բելառուսը, որոնք, ըստ էության մեկ միավոր են եւ դարձյալ հզոր: Անդրադառնալով ՀԱՊԿ կազմում հայկական 70 հոգանոց զորամիավորման առկայությանն էլ, մեր զրուցակիցն ասաց. «Մի կողմից շատ վտանգավոր է, որ ահաբեկչական կազմակերպությունները կարող են ներխուժել մեր երկիր՝ Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի միջոցով՝ նկատի ունենալով Ղազախստանի եւ այդ երկրների դրական վերաբերմունքը միմյանց նկատմամբ, թյուրքալեզու տարբեր կառույցներում համագործակցությունները, իսկ մյուս կողմից, ղազախստանի ժողովուրդը տեսնում է, որ Հայաստանի իշխանությունը՝ ընդամենը 1,5 մարդ՝ իր դեմ է դուրս եկել: Բայց այդ 1,5 մարդը հայ ժողովուրդն է իրենց համար: Մեզ համար շատ թանկ է անգամ այդ 70 զինվորի կյանքը եւ ծանր կլինի, եթե զոհվեն, բայց ղազախների համար այդ 70 զինվորը ազգ են՝ հայ ժողովուրդը, որը չի կարողանում իր սահմանները պահել, բայց գնացել է իրենց օգնելու: Պատերազմում պարտված երկիրն ինչպե՞ս կարող է նման ռիսկ վերցնի իր վրա եւ զորամիավորում ուղարկի՝ այլ երկրի սահմանները պաշտպանելու համար: Հայաստանի իշխանությունը անգամ խորհրդարանում չքննարկեց հարցը, այլ կառավարության որոշում ընդունեց: Սա աբսուրդի ժանրից է»:
Արբակ Խաչատրյանի կարծիքով, ՀՀ իշխանությունն ուներ հնարավորություն խուսանավելու եւ թերեւս ավելի արդար կլիներ, որ հայտարարեր՝ մտնում է ՌԴ կազմի մեջ ու այդպիսով, գոնե Հայաստանի մասով, հարցը փակեր: Դիտարկմանը՝ հնարավոր է այս զարգացումները, մեծ հաշվով, ՌԴ-ի կողմից մեկ նպատակ ունեն՝ վերականգնել նախկին ԽՍՀՄ-ը՝ այլ կոնֆեդերացիայով, մեր զրուցակիցը նկատեց, որ այդ դեպքում ինքը չի պատկերացնում այդ կառույցում Հայաստանի կարգավիճակը, քանի որ այս աստիճան վարկաբեկումից հետո, նա դա չի պատկերացնում. «Անգամ այս պահին ՌԴ-ին Հայաստանի միանալը նման է իրավիճակի, երբ հիվանդ կույր աղիքը չի ցանկանում մարմնից անջատվել, այլ ձգտում է մնալ այդ մարմնում»:
Այս իրավիճակից Հայաստանի համար ելքը մեր զրուցակիցը համարում է մեկը՝ արժեքների փոփոխությունը, մտավորական, ազնիվ մարդկանց համախմբումը, ինտելեկտուալ կենտրոնների ստեղծումը, որոնք կարող են ուժ կազմել եւ միջազգային հարթակներում հանդես գալ Հայաստանի շահից, դիրքից, անվտանգության ապահովման հիմքից:
Նելլի ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ