For 2.5 years you said, “The people of Karabakh did not elect me.” Then why did you sign on their behalf? — Arbak Khachatryan
2.5 տարի ասում էիր՝ ղարաբաղցիներն ինձ չեն ընտրել, բա ինչո՞ւ ղարաբաղցիների անունից ստորագրեցիր. Արբակ Խաչատրյան
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
“If Nikol Pashinyan declared for 2.5 years that he could not make decisions on behalf of Artsakh’s people, why did he sign that ill-fated document?” expert Arbak Khachatryan asked in a conversation with First Informational.
In his opinion, Armenia’s situation is now extremely tense, and the current authorities, as a leadership that signed a defeat, can no longer continue negotiations or govern. At the same time, Khachatryan does not agree that electing Vazgen Manukyan prime minister could be the solution: “Armenia is now represented by someone who no longer has the support he had, say, 2.5 years ago. This was an enormous blow to Armenia, above all psychologically. People thought they had escaped plunder and the country would now be built, but instead such a blow was dealt. Someone comes from Ijevan and signs a document transferring most of the territories to the enemy, at the cost of so many deaths. It is absurd. For years they accumulated personal resources at people’s expense; this one was another disaster—he came and handed over territories.”
Arbak Khachatryan observes that nothing was done in 2.5 years to put Armenia on a normal path of development: “There are so many omissions it is not worth listing them. There is no area in which conscientious work was done. I am convinced that even if they stay they can do nothing; the train has already left. A man was carried to power in people’s arms, and today he protects himself from those same people with so many police officers. What is the way out? How long can this continue? Why was nothing done? What prevented those reforms? Finally, why did you say for years that the people of Karabakh had not elected you, then go and sign on their behalf? How will you represent Armenia at the negotiating table after all this?”
Our interviewee also emphasized that there is no vision of what must be done and no clear policy on Armenia’s direction: “Did parliament elect Nikol lawfully? No. Parliament elected Serzh, then the people gathered and rejected him, and that same parliament made an entirely different choice. They now want to remove him by the same route through which he came. There is even a view that deputies voted under personal threats then. This government cannot represent the country; why do they not let real thinkers, intellectuals, express opinions?
Or are they the only ones who are right, know everything and need nobody’s advice? We saw where this policy led. How will they continue in office or live after giving away so much land? They did not buy weapons from Israel to avoid upsetting Iran, but how did Iran behave during the war? Remember the well-known story that Israel also offered Armenia weapons to buy and was refused. What did we gain? They abolished everything and rejected cooperation with everyone, supposedly being the strongest, smartest and most knowledgeable.
And what did they do? Handed over the homeland. Two years ago people shouted, ‘Serzh, go; Nikol, come.’ Now they shout, ‘Nikol, go; Poghos, come.’”
When we observed that however opposed people are to today’s authorities, they also do not want the former ones to return in the person of Vazgen Manukyan, Arbak Khachatryan replied: “I can say many things about Vazgen Manukyan. But did a man who called for all Russian schools to close consider the consequences? That is exactly what was done in his time. What can he do now? Do you think it will not be used against Armenia? Today we have a country that lost its thirty-year victory, damaged relations with everyone, and whose church turned against him, yet he says: I am not leaving.
On the other hand, the person wishing to come cannot be an alternative either. At least let the signer have said afterward: I did it to stop the war; terrorists from around the world and NATO troops were fighting us; there was no other path; I signed. But then let him have shot himself too. If he thought he saved it, let him answer for it. We understand the country had been plundered—did you deal with that? No, you said: to hell with everyone, we are the strongest country and need nobody. As for Vazgen Manukyan, perhaps as defense minister he laid foundations then and we captured some lands, but he never reacted to what happened afterward.
He never reacted to the plunder. Being afraid and hiding is more dangerous than the rest. It means you too are a participant and accomplice in all this.”
Arbak Khachatryan said a solution can only be collegial, through intellectuals and thinking people: “Enough of advancing these arrogant approaches. Enough insisting you were lawfully elected and cannot be touched. What did the old deputies do except seek protection for their businesses and build hospitals for their own funds? These ones came and set salaries and bonuses for themselves, and made Nikol God. Nikol became Christ, to whom not even a word could be said. Why? Was Nikol a saint? Could he have maintained a newspaper without Levon’s and Serzh’s support? Why do we always sanctify individuals and reach this situation?”
Compare with the original text · Հայերեն
«Եթե Նիկոլ Փաշինյանը 2.5 տարի շարունակ հայտարարում էր, որ չի կարող Արցախի ժողովրդի փոխարեն որոշում կայացնել, ինչո՞ւ ստորագրեց այդ չարաբաստիկ փաստաթուղթը»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նման հարց բարձրացրեց փորձագետ Արբակ Խաչատրյանը։
Նրա կարծիքով՝ այժմ Հայաստանում ծայրաստիճան լարված իրավիճակ է, իսկ գործող իշխանությունը՝ որպես պարտություն ստորագրած ղեկավարություն, այլևս չի կարող շարունակել բանակցությունները, կառավարել երկիրը։ Միևնույն ժամանակ Խաչատրյանը չի կիսում այն մոտեցումը, թե ելքը կարող է լինել Վազգեն Մանուկյանի վարչապետ ընտրվելը. «Հիմա Հայաստանը ներկայացնում է մի մարդ, որը չունի այլևս այն աջակցությունը, որ կար, ասենք, 2.5 տարի առաջ։ Սա Հայաստանին հասցված շատ մեծ հարված էր, ամենակարևորը՝ հոգեբանական առումով։ Մարդիկ մտածում էին, թե թալանից պրծան, հիմա երկիրը կկառուցվի, բայց փաստորեն նման հարված հասցվեց։ Ինչ-որ մեկը Իջևանից գալիս ու ստորագրում է մի փաստաթուղթ, որով տարածքների մեծ մասը հանձնվում է թշնամուն, ու դա էլ անում է այդքան շատ մարդու մահվան գնով։ Աբսուրդ վիճակ է։ Տարիներ շարունակ մարդկանց հաշվին իրենց անձնական միջոցները կուտակեցին, սա էլ մի ուրիշ փորձանք էր՝ եկավ ու տարածքներ հանձնեց»։
Արբակ Խաչատրյանի դիտարկմամբ՝ 2.5 տարվա ընթացքում ոչինչ չի արվել Հայաստանը զարգացման նորմալ հունի վրա դնելու համար. «Բացթողումներն այնքան շատ են, որ նույնիսկ թվարկել չարժե։ Չկա մի ոլորտ, որտեղ բարեխիղճ աշխատանք տարված լինի։ Ու ես համոզված եմ, որ մնալով էլ ոչինչ չեն կարող անել, գնացքն արդեն գնացել է։ Մի մարդ, որին ձեռքերի վրա դրած բերեցին իշխանության, իսկ այսօր նա այդ նույն ժողովրդից պաշտպանվում է այդքան ոստիկաններով։ Սրա ելքը ո՞րն է, ինչքա՞ն կարող է այս ամենը շարունակվել։ Ի՞նչն էր պատճառը, որ ոչինչ չարվեց, ի՞նչն էր խանգարում անել այդ բարեփոխումները։ Վերջապես՝ ի՞նչն էր պատճառը, որ տարիներ շարունակ ասացիր՝ ղարաբաղցիներն ինձ չեն ընտրել, ու գնացիր ղարաբաղցիների անունից ստորագրեցիր։ Ո՞նց ես այսքանից հետո ներկայացնելու Հայաստանը բանակցությունների սեղանին»։
Մեր զրուցակիցը նաև ընդգծեց՝ այսօր չկա անելիքների տեսլական, չկա հստակ քաղաքականություն՝ որ ուղղությամբ է Հայաստանը շարժվում. «Արդյոք խորհրդարանն օրինակա՞ն ճանապարհով ընտրեց Նիկոլին՝ ոչ։ Խորհրդարանն ընտրել էր Սերժին, հետո ժողովուրդը հավաքվեց մերժեց, ու այդ նույն խորհրդարանը բոլորովին այլ ընտրություն կատարեց։ Ինչ ճանապարհով որ եկավ, այդ ճանապարհով էլ հիմա իրեն են ուզում հեռացնել։ Նույնիսկ կա կարծիք, որ այն ժամանակ պատգամավորները անձնական սպառնալիքի ներքո են ընտրություն կատարել։ Այս կառավարությունը չի կարող ներկայացնել երկիրը, ինչո՞ւ թույլ չեն տալիս իրական մտածող, մտավորական մարդիկ կարծիք հայտնեն։
Թե՞ ամենաճիշտն իրենք են, իրենք են ամեն ինչից տեղյակ ու ոչ մեկի խորհրդի կարիքը չունեն։ Տեսանք, թե ինչի հանգեցրեց այս քաղաքականությունը։ Այսքան հող տալուց հետո ո՞նց են շարունակելու պաշտոնավարել, ո՞նց են ապրելու։ Իսրայելից զենք չէին գնում, որ Իրանին չնեղացնեն, բայց Իրանն իրեն ինչպե՞ս պահեց պատերազմի ընթացքում։ Հիշում եք այդ հայտնի պատմությունը, որ Իսրայելը Հայաստանին էլ զենք գնելու առաջարկ արեց ու մերժվեց։ Լավ, ի՞նչ ստացանք մենք դրանից։ Ամեն ինչ վերացրին, բոլորի հետ համագործակցությունը մերժեցին, իբրև իրենք ամենահզորն էին, ամենախելացին, ամենաբանիմացը ու ի՞նչ արեցին՝ հայրենիք հանձնեցին։ 2 տարի առաջ մարդիկ գոռում էին՝ Սե՛րժ, գնա , Նիկո՛լ, արի, հիմա գոռում են՝ Նիկոլ, գնա՛, Պողոս, արի՛»։
Մեր այն դիտարկմանը, թե մարդիկ որքան էլ այսօր դեմ են գործող իշխանություններին, չեն ցանկանում նաև նախկինների վերադարձը՝ ի դեմս Վազգեն Մանուկյանի, Արբակ Խաչատրյանն արձագանքեց. «Շատ բաներ կարող եմ ասել Վազգեն Մանուկյանի մասին։ Բայց մի մարդ, ով կոչ էր անում ամբողջությամբ փակել ռուսական դպրոցները, արդյոք մտածե՞լ էր դրա հետևանքների մասին։ Իր օրոք հենց այդպես էլ արվել է։ Հիմա այդ մարդն ի՞նչ կարող է անել։ Ի՞նչ եք մտածում՝ դա չի՞ օգտագործվելու Հայաստանի դեմ։ Այսօր ունենք երկիր, որ կորցրեց իր 30 տարվա հաղթանակը, փչացրեց բոլորի հետ հարաբերությունները, եկեղեցին դուրս եկավ իր դեմ, ու այսօր ինքը ասում է՝ չեմ գնում։
Մյուս կողմից՝ գալու ցանկություն հայտնողն էլ այլընտրանք լինել չի կարող։ Հիմա այդ ստորագրողը թող գոնե ստորագրելուց հետո ասեր՝ արել եմ, որ պատերազմը կանգնեցնեմ, մեր դեմ աշխարհի տեռորիստներն էին կռվում, ՆԱՏՕ-ի զորքը, այլ ճանապարհ չկար, ստորագրեցի, բայց թող հետո էլ իրեն խփեր։ Եթե ինքը մտածում էր, որ փրկել է, թող դրա պատասխանն էլ տա։ Հասկացանք՝ երկիրը թալանել էին, դրանով զբաղվեցի՞ր։ Չէ, ասում էիր՝ թքած բոլորի վրա, մենք ամենահզոր երկիրն ենք, ոչ մեկի կարիքը չունենք։ Ինչ վերաբերում է Վազգեն Մանուկյանին, ապա գուցե որպես պաշտպանության նախարար այն ժամանակ հիմք դրեց, ու որոշ հողեր գրավեցինք, բայց դրանից հետո կատարվածին նա ոչ մի արձագանք չի տվել։
Տեղի ունեցած թալանին ոչ մի արձագանք չի տվել։ Վախենալն ու թաքնվելը ավելի վտանգավոր է, քան մնացածը։ Նշանակում է՝ դու ևս այդ ամենի մասնակիցն ու հանցակիցն ես»։
Արբակ Խաչատրյանը նշեց՝ իրավիճակի լուծումը միայն կոլեգիալ, մտավորականների մտածող մարդկանց միջոցով կարող է լինել. «Հերի՛ք է այդ մեծամիտ մոտեցումները առաջ տանեք։ Հերի՛ք է պնդեք, թե դուք օրինական ընտրված եք, ձեզ ձեռք տալ չի կարելի։ Ի՞նչ էին անում նախկին պատգամավորները, բացի իրենց բիզնեսների համար տանիք փնտրելուց, իրենց անձնական միջոցների համար հիվանդանոցներ սարքելուց։ Սրանք էլ եկան իրենց աշխատավարձեր սահմանեցին, պարգևավճարներ, Նիկոլին էլ՝ Աստված։ Նիկոլն էլ դարձավ Քրիստոս, որին բառ անգամ չէր կարելի ասել։ Ինչո՞ւ, Նիկոլը սո՞ւրբ էր, առանց Լևոնի ու Սերժի աջակցության թերթ կարո՞ղ էր պահել։ Ինչո՞ւ ենք մենք միշտ անձերին սրբացնում ու հասնում այս օրվան»։